تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
خلیج فارس و دریای عمان
خانواده فریبا‌ماهیان
(Balistidae)


■ مشخصات کلی خانواده فریبا ماهیان (Balistidae):

»» خانواده فریبا ماهیان، به راسته چهاردندان‌سانان (Tetradontiformes) تعلق دارند.

ریشه لغوی: یونانی > Balein= پرتاب کردن

نام انگلیسی: Triggerfishes

نام فارسی: فریباماهیان، ماشه‌ماهیان

Balistidae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده فریباماهیان Balistidae:

  • پراکنش در اقیانوس اطلس، آرام و هند. دریای عمان و خلیج فارس.
  • 12 جنس و 43 گونه در آب‌های جهان دارد.
  • بدن عموما فشرده، با فرم چهارگوش، بوسیله فلس‌های استخوانی سخت و یا فلس‌های خاری‌شکل ریز پوشیده شده است.
  • دهانه‌های آبششی محدود به شکاف جانبی و جلو باله‌های سینه‌ای می‌باشند.
  • خط جانبی نامشخص، یا فاقد خط جانبی.
  • باله شکمی به یک خار منحصر شده است. این خار به چین پوستی متصل شده که روی استخوان دراز شکمی متحرک قرار دارد.
  • اولین خار باله پشتی مکانیزم قفل شونده دارد.
  • دوازده شعاع نرم مستقل از هم در باله دمی.
  • 18 مهره دارند.
  • فک بالایی معمولا دارای دو گروه دندان است: چهار دندان در بخش بیرونی و سه دندان در بخش داخلی، روی هر استخوان پیش‌آرواره‌ای (premaxillary).
  • توانایی حرکت چرخشی چشم، بصورت متفاوت در هر کدام از چشم‌ها را دارد.
  • فریبا‌ماهیان اغلب بکمک حرکت موجی باله پشتی دوم و باله مخرجی شنا می‌کنند، اما در حرکت‌های انفجاری، از دم کمک می‌گیرند.
  • اغلب فریبا‌ماهیان، بصورت منفرد و در طی روز، از جانوران تغذیه می‌کنند: بی‌مهرگانی مثل نرم تنان پوسته‌دار و خارپوستان. بعضی از گونه‌ها هم از جلبک‌ها یا پلانکتون‌های جانوری تغذیه می‌نمایند.
  • تخمریزی آن‌ها در لانه انجام می‌شود. تخم‌ها کف‌چسب بوده و به شدت توسط جنس ماده، و ندرتا نر محافظت می‌شوند.
  • زیستگاه آن‌ها در آب‌های ساحلی اطراف یا داخل جزایر مرجانی، و یا در میان جلبک‌های دریایی است.
  • گوشت برخی از آن‌ها خوراکی ولی غالبا سمی هستند.
  • برای نگهداری در آکواریوم مناسبند، اما بسیار مهاجم هستند.
  • صید آن‌ها به همراه ماهیان دیگر، به عنوان صید ضمنی ترال کف‌روب انجام می‌شود.
  • اولین فسیل این خانواده به دوره ترشیاری میانه و اولیگوسِن میانه مرتبط است.

 

 

■ پراکنش در ایران:

• جنس‌ها: در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان، هفت جنس از خانواده فریبا‌ماهیان گزارش شده است:

  • 1. Abalistes >> شامل 2 گونه
  • 2. Balistapus >> شامل 1 گونه
  • 3. Balistoides >> شامل 1 گونه
  • 4. Odonus >> شامل 1 گونه
  • 5. Pseudobalistes >> شامل 2 گونه
  • 6. Rhinecanthus >> شامل 2 گونه
  • 7. Sufflamen >> شامل 1 گونه

 

• گونه‌های فریباماهیان ایران: 10 گونه از جنس‌های فوق در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان به شرح جدول زیر گزارش شده‌اند. با کلیک روی گونه به صفحه آن بروید و توضیحات بیشتر دریافت کنید:

1. Abalistes stellaris
فریباماهی ستاره‌دار، ماشه‌ماهی ، خار
2. Abalistes stellatus
فریباماهی زردباله
3. Balistapus undulatus
فریباماهی خط‌نارنجی
4. Balistoides viridescens
فریباماهی بزرگ
5. Odonus niger
فریباماهی سرخ‌دندان
6. Pseudobalistes flavimarginatus
فریباماهی زردلبه
7. Pseudobalistes fuscus
فریباماهی خال‌زرد
8. Rhinecanthus assasi
ماهی پیکاسو
9. Rhinecanthus rectangulus فریباماهی آب‌سنگ
10. Sufflamen chrysopterum فریباماهی نیمه‌ماه    

 

 

تصاویر زیر، برخی گونههای خانواده Balistidae در نقاط مختلف جهان را نشان می‌دهد:

 

Balistoides conspicillum >> دلقک ماهی Pseudobalistes fuscus >> فریبا ماهی خال زرد Rhinecanthus aculeatus >> فریبا ماهی سیاه خط
Balistoides conspicillum >> دلقک ماهی Pseudobalistes fuscus >> فریبا ماهی خال زرد Rhinecanthus aculeatus >> فریبا ماهی سیاه خط
Rhinecanthus lunula >> پیکاسوی نیمه ماه Sufflamen chrysopterum >> فریبا ماهی نیمه ماه Xanthichthys auromarginatus >> فریبا ماهی
Rhinecanthus lunula >> پیکاسوی نیمه ماه Sufflamen chrysopterum >> فریبا ماهی نیمه ماه Xanthichthys auromarginatus >> فریبا ماهی
غبغب دار