تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
  خلیج فارس و دریای عمان
خانواده زمرد‌ماهیان
(Labridae)
 


 

■ مشخصات کلی خانواده زمرد‌ماهیان (Labridae):

»» خانواده زمرد ماهیان، جزو راسته سوف‌ماهی‌سانان (Perciformes) است.

ریشه لغوی: لاتین >> Labrum = لب یا لبه و نیز به معنای خشمگین و آتشین

نام انگلیسی: Wrasses, Razorfishes, Tuskfishes

نام فارسی: زمرد ماهیان (Wrasse در زبان ولزی یعنی عجوزه).

Labridae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده زمردماهیان، Labridae:

  • تمرکز پراکنش در اقیانوس‌های آرام، اطلس و هند.
  • در آب‌های جهان، 71 جنس و 530 گونه دارد.
  • بدن چهارگوش تا دراز در مقطع دارای فشردگی متوسط.
  • دهان برآمده. دندان‌های فکی مخروطی و ریز با فاصله از همدیگر، و اغلب بیرون‌زده. لب‌ها کلفت هستند.
  • پیش‌سرپوش آبششی غالبا دندانه‌دار و یا لبه با دندانه‌های بسیار ریز دارد. سرپوش آبششی دارای لبه کامل است.
  • باله پشتی دارای 8تا 21 خار (اغلب زیر 15 خار) و 6 تا 21 شعاع نرم است.
  • باله شکمی دارای یک خار و 5 شعاع نرم است.
  • باله سینه‌ای انتهای گرد دارد.
  • باله دمی معمولا بریده یا لبه‌دار است.
  • باله مخرجی دارای 4 تا 6 خار (اغلب 3 عدد) و 7 تا 18 شعاع نرم است.
  • فلس‌ها دایره‌ای درشت یا متوسط، یا بطور ضعیف شانه‌ای بوده، در صورت بزرگ بودن، تعداد آنها روی خط پهلویی بدن بین 23 تا 42 و اگر ریز باشد بیش از صد عدد روی خط جانبی.
  • دارای خط جانبی منقطع یا پیوسته.
  • تعداد مهره‌ها 23 تا 42 عدد.
  • در جنس Gomphosus پوزه کشیده است.
  • شکل، رنگ و اندازه این خانواده بسیار متنوع است.
  • بسیاری از گونه‌های خانواده زمرد‌ماهیان، نقب‌زن در شن بوده و از بی‌مهرگان کفزی تغذیه می‌کنند، گروهی نیز پلانکتون‌خوار هستند و برخی از گونه های کوچکتر نیز از انگل‌های خارجی ماهیان بزرگ تغذیه می‌کنند.
  • شناگران کندی هستند و معمولا انفرادی زندگی می‌کنند.
  • محل مورد علاقه زندگی آنها مناطق ساحلی و اطراف جزایر مرجانی و تشکیلات صخره‌ای و یا گیاهان آبزی است.
  • بسیاری گونه ها با افزایش سن، و نیز بر حسب جنسیت رنگ می دهند: شکل ظاهری نر و ماده اغلب متفاوت است.
  • نرها دارای چند ماده هستند.
  • تمام گونه‌های ساکن اقیانوس‌های آرام و هند در آب‌های پلاژیک تخمریزی می‌کنند و از آنها و نوزادان نگهداری نـمی‌کنند.
  • حداکثر طول گونه ها به 230 سانتیمتر می رسد، اما بیشتر آنها زیر 15 سانتیمتر بوده و کوچکترین آنها 4.5 سانتیمتر است.
  • بسیاری از گونه‌ها مناسب نگهداری آکواریوم هستند، بویژه جنس Coris که بسیار ماهی محبوبی است.
  • گونه های متوسط و بزرگ مصرف غذایی دارند و گوشت آنها مرغوب است.
  • صید آنها توسط قلاب دستی، تورهای گوشگیر ثابت کف و گرگور امکانپذیر است.
  • اولین فسیل مربوط به ترشیاری پایینی، پالئوسن است.

 

 

■ پراکنش زمردماهیان در ایران:

جنس‌ها: خانواده زمرّدماهیان در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان 24 جنس شناسایی شده دارد:

  • 1. Anampses
  • 2. Bodianus » خوک‌پوزه‌ها
  • 3. Cheilinus
  • 4.Cheilio
  • 5. Choerodon
  • 6. Coris » مردماهی‌های رنگین‌کمانی
  • 7. Epibulus
  • 8. Halichoeres
  • 9. Hemigymnus
  • 10. Hologymnosus
  • 11. Iniistius
  • 12. Labroides
  • 13. Leptojulis
  • 14. Novaculichthys
  • 15. Novaculoides
  • 16. Oxycheilinus
  • 17. Paracheilinus
  • 18. Pseudocheilinus
  • 19. Pseudodax
  • 20. Pteragogus
  • 21. Stethojulis
  • 22. Suezichthys
  • 23. Thalassoma
  • 24. Wetmorella

 

گونه‌های زمردماهیان ایران: از جنس‌های فوق، 41 گونه در به شرح جدول زیر در ایران شناسایی شده است.
با کلیک روی گونه به صفحه آن بروید و توضیحات بیشتر دریافت کنید


1. Anampses caeruleopunctatus زمرّدماهی خال‌آبی 2. Anampses meleagrides
زمردماهی خال‌خالی
3. Anampses twistii
زمردماهی سینه‌زرد
4. Bodianus anthioides
خوک‌پوزه دم‌چنگی
5. Bodianus axillaris
خوک‌پوزه شانه‌خالدار
6. Cheilinus fasciatus
زمردماهی سینه‌سرخ
7. Cheilinus lunulatus
زمرد‌ماهی دم‌جارویی
8. Cheilinus undulatus
زمردماهی گوژسر، ماهی ناپلئون
9. Cheilio inermis
زمردماهی سیگاربرگ
10. Choerodon robustus
عاج‌ماهی تنومند
11. Coris aygula
زمردماهی دلقک
12. Epibulus insidiator
زمردماهی دهان‌لوله‌ای
13. Halichoeres leptotaenia
زمردماهی خط‌نازک
14. Halichoeres marginatus
زمردماهی سیاه
15. Halichoeres nigrescens
زمردماهی باله‌حبابی
16. Halichoeres stigmaticus
زمردماهی لکّه‌نعلی
17. Halichoeres zeylonicus
زمردماهی زرّین‌خط
18. Hemigymnus fasciatus
زمردماهی مخطط
19. Hemigymnus melapterus
زمردماهی چشم‌سیاه
20. Hologymnosus annulatus
زمردماهی حلقه‌ای
21. Iniistius bimaculatus
تیغ‌ماهی دونقطه
22. Iniistius pavo
زمردماهی طاووس
23. Labroides dimidiatus
زمردماهی رفتگر خط‌آبی
24. Leptojulis cyanopleura
زمردماهی شانه‌منقوط
25. Novaculichthys taeniourus
زمردماهی صخره‌جنبان
26. Novaculoides macrolepidotus زمردماهی علفی 27. Oxycheilinus arenatus
زمردماهی لکه‌دار مائوری
28. Oxycheilinus digramma
زمردماهی گونه‌مخطط
29. Paracheilinus mccoskeri
زمردماهی مک‌کاسکر
30. Pseudocheilinus evanidus زمردماهی خط‌دار
31. Pseudocheilinus hexataenia زمردماهی شش‌خط 32. Pseudodax moluccanus
زمردماهی دندان‌چاقویی
33. Pteragogus cryptus
زمردماهی مرموز
34. Pteragogus flagellifer
زمردماهی کوکتل
35. Stethojulis interrupta
زمردماهی نواربریده
36. Suezichthys caudavittatus زمردماهی دم‌منقوط
37. Suezichthys gracilis
زمردماهی باریک
38. Suezichthys russelli
زمردماهی راسل
39. Thalassoma lunare
زمردماهی هلالی
40. Thalassoma purpureum
زمردماهی موّاج
41. Wetmorella nigropinnata
زمردماهی تیزنوک
 




تصاویر زیر، بخشی از گونه‌های پرتعداد خانواده Labridae را در نقاط مختلف جهان نشان می‌دهد:
Anampses chrysocephalus >> زمرد ماهی Coris formosa >> ماهی ملکه Gomphosus caeruleus >> زمرد ماهی
Anampses chrysocephalus >> زمرد ماهی
دم قرمز
Coris formosa >> ماهی ملکه Gomphosus caeruleus >> زمرد ماهی
منقاردار سبز
Halichoeres cyanocephalus >> زمرد ماهی Hologymnosus annulatus >> زمرد ماهی Iniistius baldwini >> تیغ ماهی بالدوین
Halichoeres cyanocephalus >> زمرد ماهی
زرد پوزه
Hologymnosus annulatus >> زمرد ماهی
حلقه ای
Iniistius baldwini >> تیغ ماهی بالدوین