تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
  خلیج فارس و دریای عمان
خانواده پروانه‌ماهیان
(Chaetodontidae)
 



■ مشخصات کلی خانواده پروانه‌ماهیان (Chaetodontidae):

»» خانواده پروانه‌ماهیان، عضو راسته سوف‌ماهی‌سانان (Perciformes) هستند.

◄ ریشه لغوی: یونانی >> Chaite, Chaet=مو، موی زبر+ Odous, Odontos = دندان

◄ نام انگلیسی: Butterfly fishes

◄ نام فارسی: پروانه‌ماهیان

Chaetodontidae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده پروانه‌ماهیان، Chaetodontidae:

  • بومی مناطق گرمسیری اقیانوس اطلس، هند و آرام. اغلب گونه ها در غرب اقیانوس آرام و اقیانوس هند.
  • 12 جنس و 131 گونه دارد
  • بدن بسیار فشرده، بیضی و نیمه‌استوانه‌ای یا لوزی شکل.
  • باله پشتی پیوسته، با 6 تا 16 خار و 15 تا 30 شعاع نرم. خارها اغلب میان فلس‌ها مخفی شده‌اند.
  • باله مخرجی 3 تا 5 خار(اغلب 3 خار) و 14 تا 23 شعاع نرم.
  • باله‌ دمی دارای 15 شعاع دارای انشعاب که مجموعا شکی مدور به دم می‌دهند.
  • باله شکمی دارای یک خار و 5 شعاع نرم است.
  • فلس‌ها ظریف و شانه‌ای هستند. فلس‌ها تا باله‌های مخرجی و پشتی گسترش پیدا کرده‌اند. گونه‌ها و سرپوش آبششی نیز فلس‌دار هستند.
  • دهان کوچک، قابل ارتجاع، میانی و برآمده بوده و دارای یک ردیف یا دسته از دندان‌های کوچک برس مانند هستند.
  • استخوان‌های فک فوقانی کوتاه، فقط قسمتی از آنها در زیر بخش پیش چشمی مخفی می‌شوند و از لبه‌های دهان تجاوز می‌کنند.
  • لبه پیش‌سرپوش آبششی، کاملا بدون دندانه و یا دندانه دار و غالبا با یک خار بزرگ در گوشه است.
  • خط جانبی شدیدا منحنی‌شکل است.
  • روده چندین پیچش دارد.
  • تعداد مهره ها 24 عدد (11+13).
  • اکثرا دارای رنگ‌های درخشان، نواری سیاه دور چشم و یک لکه چشمی (احتمالا با کاربرد گمراه‌کردن شکارچیان) روی دم دارند.
  • عموما در صخره‌های مرجانی زندگی می‌کنند.
  • تا عمق 100 متری دیده می‌شوند.
  • اغلب زندگی روزانه دارند.
  • شنای آن‌ها کند است.
  • غذای اغلب آن‌ها ترکیبی از نرم پولیپ، شاخه کنیداریا و شاخکداران، بی‌مهرگان کوچک، تخم ماهی‌ها و جلبک‌های رشته‌ای می‌باشد. سایر گونه‌ها نیز یا تنها یکی از غذاهای ذکر شده را می‌خورند، یا پلانکتون‌خوار هستند.
  • اکثر گونه‌ها بصورت جفتی زندگی می‌کنند. تخمهای پلاژیک دارند.
  • لاروها در مرحله Tholichthys, دارای صفحات استخوانی هستند که سر را در بر می‌گیرد.
  • بعضی از گونه‌های پلانکتون‌خوار و ویژه‌خوار، مناسب نگهداری در آکوآریوم هستند، اما نگهداری سایرین تقریبا غیرممکن است.
  • مصرف غذایی چندانی ندارند و بیشتر جنبه زینتی دارند.
  • اولین فسیل مربوط به دوره ترشیاری پایین، ائوسن پایین

 

 

■ پراکنش پروانه‌ماهیان در ایران:

◄ جنس‌ها: این خانواده در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان 4 جنس شناسایی شده دارد:

  • 1. Chaetodon » پروانه‌ماهی ها
  • 2. Forcipiger » پروانه‌ماهی‌های بینی‌دراز
  • 3. Heniochus
  • 4. Roa

 

◄ گونه‌های پروانه‌ماهیان ایران: نه گونه از جنس‌های فوق در ایران گزارش شده است. با کلیک روی گونه به صفحه آن بروید و توضیحات بیشتر دریافت کنید:
(گونه‌های با زمینه مشکی، تکمیل اطلاعات شده‌اند↓)


1. Chaetodon austriacus
پروانه‌ماهی دم‌سیاه
2. Chaetodon gardineri
پروانه‌ماهی گاردینر
3. Chaetodon melapterus
پروانه‌ماهی عرب
4. Chaetodon nigropunctatus
پروانه‌ماهی خال‌سیاه
5. Forcipiger flavissimus
پروانه‌ماهی بینی‌دراز زرد
6. Forcipiger longirostris
پروانه‌ماهی بینی‌دراز
7. Heniochus acuminatus
پروانه‌ماهی سه‌نواری
8. Heniochus monoceros
پروانه‌ماهی نقاب‌دار
9. Roa jayakari
پروانه‌ماهی نوارطلایی هندی
تصاویر زیر، بعضی گونه های این خانواده در نقاط مختلف جهان را نشان میدهد:

Amphichaetodon melbae >> پروانه ماهی خط نازک Chaetodon paucifasciatus >> پروانه ماهی اریتره Chelmon marginalis
Amphichaetodon melbae >> پروانه ماهی خط نازک Chaetodon paucifasciatus >> پروانه ماهی اریتره Chelmon marginalis
Hemitaurichthys multispinus >> پروانه ماهی خاردار Prognathodes aya >> پروانه ماهی ساحلی Roa excelsa >> پروانه ماهی خط طلایی هاوایی
Hemitaurichthys multispinus >> پروانه ماهی خاردار Prognathodes aya >> پروانه ماهی ساحلی Roa excelsa >> پروانه ماهی خط طلایی هاوایی