:: ماهیان خلیج فارس و دریای عمان ← خانواده شورت‌ماهیان ← گونه ماهی سفیدگون خلیج پارس

■ سیستماتیک:

■ نام علمی گونه: Sillago persica Khandan Barani, Alavi-Yeganeh & Ghanbarifardi, 2025i
:: نام فارسی و محلی ایران: ماهی سفیدگون خلیج پارس ،
• اسامی محلی » -

:: رده‌بندی کامل ↓
← Class: Actinopterygii (رده: پرتوبالگان)
← Infraclass: Teleostei (فرو رده: پیوسته‌استخوانان)
← Order: Perciformes (خانواده: سوف‌ماهی‌سانان)
← Suborder: Percoidei (زیرراسته: سوف‌ماهی‌واران)
← Family: Sillaginidae (خانواده: شورت‌ماهیان) (En: Smelt-whitings)
← Genus: Sillago
← Species: Sillago persica (گونه: ماهی سفیدگون خلیج پارس)

:: نام انگلیسی: Persian Gulf sillago -
• کشورهای عربی حاشیه خلیج پارس و دریای عمان و سایرین: -
:: برخی از اسامی علمی مترادفِ قدیمی، یا غیرمعتبر: -
:: ریشه لغوی: Sillago از واژه Sillago = محلی در استرالیا و persica, به دلیل گزارش در خلیج فارس

■ کشورهای محل زندگی ماهی سفیدگون خلیج پارس
• گزارش‌شده از آب‌های ایران و احتمالا کشورهایی دیگر از جمله
پاکستان

■ زیستگاه‌های گزارش‌شده ماهی سفیدگون خلیج پارس
• بومی خلیج فارس و دریای عمان، و همچنین:
دریای عرب، اقیانوس هند (بیشترین تجمع در خلیج فارس)
نمونه‌های S. persica از سواحل شمالی خلیج فارس در ایران (بوشهر)، جمع‌آوری شده‌اند. هاپلوتیپ‌های شناسایی‌شده همراه با هاپلوتیپ‌های کلاد G5 گونه S. sihama که از سواحل کراچی در پاکستان جمع‌آوری شده بودند، یک گروه تک‌تباری (مونوفیلتیک) را تشکیل دادند. بنابراین، پراکنش شناخته‌شده این گونه از سواحل شمالی خلیج فارس تا سواحل شمالی دریای عرب گسترش می‌یابد.

■ ویژگی‌های زیستگاه ماهی سفیدگون خلیج پارس

دریازی، نزدیک بستر. بدون مهاجرت
ساکن آب‌های نیمه‌گرمسیری
ساکن آب‌های ساحلی کم‌عمق
مختصات جغرافیایی محل گزارش: 28°54'N, 50°46'E;

■ مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی سفیدگون خلیج پارس

• شکل بدن: بدن کشیده است، در بخش قدامی کمی مخروطی‌شکل بوده و در بخش عقبی حالت لوله‌ای دارد. | عمق بدن ۱۴٫۹ میلی‌متر و برابر با ۱۶٫۸۳ درصد طول استاندارد (SL) است. | سر بزرگ است و طول آن ۲۶٫۳ تا ۲۸٫۷ درصد طول استاندارد است. | پوزه بلند بوده و طول آن ۳۸٫۲ تا ۴۵٫۸ درصد طول سر (HL) است. | چشم اندازه‌ای متوسط دارد و قطر آن ۱۵٫۳ تا ۱۷٫۶ درصد طول سر است. | ناحیهٔ بین‌چشمی صاف بوده و عرض آن ۱۷٫۹ تا ۲۱٫۱ درصد طول سر است. | دهان کوچک و انتهایی است و نوک فک بالا و پایین تقریباً هم‌طول هستند. | هر دو فک دارای ردیفی از دندان‌های بسیار ریز هستند که نواری پهن تشکیل داده و در بخش عقبی به یک ردیف منفرد باریک می‌شود. | خارهای آبششی در کمان اول نوک‌تیز و نسبتاً بزرگ هستند. | ساقهٔ دمی کوتاه است و عمق آن ۷۷٫۵ تا ۹۰٫۱ درصد طول ساقهٔ دمی است. | بدن با فلس‌های شانه‌ای (ctenoid) کوچک تا متوسط پوشیده شده و گونه‌ها دارای فلس‌های گرد (cycloid) هستند. | خط جانبی از بالای شکاف آبششی و بخش جلویی بالهٔ سینه‌ای آغاز شده و در امتداد لبهٔ پشتی تا انتهای بدن ادامه می‌یابد. | این گونه دارای دو بالهٔ پشتی مجزا است؛ فرمول شعاع‌ها XI، I+21 (دامنه: ۲۱–۲۲) بوده و غشای باله دارای لکه‌های سیاه محو است. | بالهٔ مخرجی دارای دو شعاع سخت و 23 شعاع نرم (دامنه: ۲۳–۲۴) است. | بالهٔ سینه‌ای دارای ۱۵ (۱۵–۱۶) شعاع نرم است. | باله‌های شکمی جدا از هم، پهن و دارای فرمول I+5 شعاع (یک سخت و پنج نرم) هستند، تقریباً مثلثی‌شکل بوده و از باله‌های سینه‌ای کوچک‌ترند. | بالهٔ دمی دارای ۱۶ تا ۱۸ شعاع است. | خط جانبی دارای ۶۵ تا ۷۶ فلس است. | بین محل آغاز بالهٔ پشتی و خط جانبی، ۴ تا ۵ ردیف فلس وجود دارد. | خارهای آبششی در کمان اول به صورت ۳+۷–۸ عدد هستند. | فرمول مهره‌ها شامل ۱۴ یا ۱۵ مهرهٔ شکمی (اغلب ۱۴)، ۴ تا ۵ مهرهٔ پیش‌پشتی (اغلب ۴)، و ۱۴ تا ۱۵ مهرهٔ دمی (اغلب ۱۴) است که مجموع مهره‌ها را به ۳۲ تا ۳۴ عدد (اغلب ۳۲) می‌رساند. | بدن فاقد لکه‌های تیره یا نوار جانبی میانی است. | کیسهٔ شنا دارای دو امتداد عقبی است و یک زائدهٔ مجرایی‌شکل از بخش قدامی کیسهٔ شنا منشأ گرفته و از محل اتصال ریشه‌های دو امتداد عقبی آغاز می‌شود. | پنج امتداد پهن، زیرامتدادهای عقبیِ امتدادهای قدامی-جانبی را به بخش اصلی کیسهٔ شنا متصل می‌کنند. | رنگ‌بندی: در نمونه‌های تازه سطح پشتی سر قهوه‌ای روشن است و تنه نیز قهوه‌ای روشن بوده که در ناحیهٔ شکم به رنگ نقره‌ای تغییر می‌کند. بدن فاقد نوارهای طولی است، اگرچه نیمهٔ قدامی سطح شکمی ممکن است دارای مقداری رنگدانهٔ تیره باشد. باله‌های پشتی شفاف بوده و دارای لکه‌های تیرهٔ کوچک روی غشای باله هستند. باله‌های سینه‌ای و شکمی شفاف و به رنگ زرد کم‌رنگ‌اند؛ بالهٔ مخرجی شفاف و فاقد لکه‌های تیره است؛ و بالهٔ دمی زرد مایل به تیره بوده و در امتداد لبهٔ عقبی آن حاشیه‌ای سیاه دیده می‌شود.
• اندازه: حداکثر طول کل 19.5 سانتیمتر
• طول عمر: -
• غذا: -
• ژنتیک: فاصله ژنتیکی بین S. persica و سایر گونه‌های شناخته‌شده Sillago بین ۰٫۰۲۴ تا ۰٫۱۸ K2P متغیر است.
• خصوصیات رفتاری: بی‌خطر برای انسان.
• سایر توضیحات: کیسهٔ شنا بزرگ است و دارای دو امتداد قدامی است که به سمت جلو تا استخوان بازی‌اکسیپیتال (basioccipital)، واقع در بالای کپسول‌های شنوایی در دو طرف، گسترش می‌یابند. همچنین دو امتداد عقبی باریک‌شونده دارد که بدون وجود حفره‌ای میان آن‌ها تا ناحیهٔ دمی ادامه می‌یابند. از بخش قدامی کیسهٔ شنا، دو امتداد قدامی-جانبی منشأ می‌گیرند که هر یک به دو زیرامتداد قدامی و عقبی منشعب می‌شوند. زیرامتداد قدامی به صورت یک لولهٔ کوتاه، ساده و بن‌بست است، در حالی که زیرامتدادهای عقبی در ابتدا خمیده، بلند و پیچیده بوده و با ادامهٔ مسیر در امتداد دیوارهٔ حفرهٔ شکمی، ساده‌تر و نسبتاً باریک‌تر شده و در نهایت در قاعدهٔ امتدادهای عقبی پایان می‌یابند. نکتهٔ قابل توجه این است که پنج امتداد پهن به این دو زیرامتداد متصل می‌شوند؛ ویژگی‌ای که در سایر گونه‌های این جنس مشاهده نشده است. علاوه بر این، یک زائدهٔ منفرد مجرایی‌شکل از سطح شکمی کیسهٔ شنا منشأ گرفته و تا دهانهٔ ادراری-تناسلی امتداد می‌یابد. این زائدهٔ مجرایی در محل اتصال ریشه‌های دو امتداد عقبی و در بخشی قدامی‌تر از انتهای کیسهٔ شنا آغاز می‌شود.

■ تولیدمثل ماهی سفیدگون خلیج پارس

تخمگذار.

■ صید ماهی سفیدگون خلیج پارس

-

■ ارزش‌های اقتصادی ماهی سفیدگون خلیج پارس

ارزش صید تجاری در حد معیشت جوامع محلی.

□ وضعیت ذخایر ماهی سفیدگون خلیج پارس

در سیاهه قرمز گونه‌های IUCN، دارای وضعیت "ارزیابی‌نشده" است.

■ بهداشت و بیماری‌های ماهی سفیدگون خلیج پارس

-

○ تصاویر و فیلم ماهی سفیدگون خلیج پارس: