تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
  خلیج فارس و دریای عمان
خانواده سوسمارماهیان
(Synodontidae)
 


■ مشخصات کلی خانواده حسون‌ماهیان / کیجارماهیان / کاریچون‌ماهیان یا سوسمار ماهیان (Synodontidae):

»» خانواده سوسمارماهیان، عضو راسته لوله‌سانان (Aulopiformes) هستند.

ریشه لغوی: یونانی > Syn, Sym=همه با هم، متحد +Odus=دندان

نام انگلیسی: Lizardfish

نام فارسی: سوسمارماهیان، کیجار ماهیان، کاریچون ماهیان، حسون‌ماهیان، سوسمارماهیان (اسامی گوناگون یک خانواده).

Synodontidae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده سوسمارماهیان Synodontidae:

  • اغلب دریازی بوده و ندرتا در آب‌های لب شور دیده می‌شوند.
  • در آب‌های جهان، 4 جنس و 72 گونه دارد.
  • پراکنش بیشتر در آب‌های مرتبط با اقیانوس‌های اطلس، هند و آرام.
  • استخوان پیش‌فکی، در صورت وجود، کوچک است.
  • شعاع‌های آبششی 8 تا 26 عدد.
  • دهانه‌های آبششی وسیع و خارهای آبششی کوتاه یا غیر موجود است.
  • مهره‌ها 39 تا 67 عدد.
  • چشم‌ها کوچک و ممکن است دارای پلک سوم باشند.
  • فلس‌ها دایره‌ای هستند.
  • خط جانبی مستقیم است.
  • باله پشتی با قاعده کوتاه و با موقعیت تقریبا میانی است. باله پشتی دومی بصورت دنبالچه برروی ساقه دمی قرار دارد.
  • باله‌های سینه ای در انتها گرد هستند.
  • باله‌های شکمی دراز و دارای 8 تا 9 شعاع نرم هستند.
  • فاقد کیسه شنا هستند.
  • دارای جنس‌های جدا، بغیر از جنس Bathysaurus که تک پایه است.
  • بدن استوانه‌ای کوچک و باله‌ها بدون خار هستند.
  • دهان میانی، مورب، بزرگ و مملو از دندان‌های کوچک تیز . روی زبان نیز دندان وجود دارد. دندان‌ها هنگام بسته بودن دهان هم مشخص هستند.
  • باله دمی دوشاخه است. ساقه دمی قوی می‌باشد.
  • اطراف سر پوشیده از فلس است، ولی در وسط سطح فوقانی بدون فلس است.
  • شکارچیان ماهیان کوچک هستند. اغلب بدن خود را در بستر مخفی می‌کنند. در روز اغلب غیر فعال و مخفی هستند.
  • کفزی بوده و بیشتر در اطراف مناطق صخره‌ای مرجانی و مناطق باز دریایی تا عمق 500 متر دیده می‌شوند.
  • بصورت تازه، خشک‌شده و نمک زده قابل‌مصرف هستند.
  • صید آن‌ها با ترال کفروب و قلاب دستی امکان‌پذیر است.

 

■ پراکنش سوسمارماهیان در ایران

• جنس‌های سوسمارماهیان ایران:
دو جنس از خانواده سوسمارماهیان در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان گزارش شده است:

  • 1. Saurida : جنس کیجار، شامل 4 گونه
  • 2. Synodus : شامل 2 گونه

• گونه‌های سوسمارماهیان (حسون‌ماهیان) در ایران:
6 گونه از این خانواده به شرح جدول زیر در آب‌های ایران گزارش شده است.
◄ با کلیک روی نام هر گونه، به صفحه اطلاعات آن بروید ↓

1. Saurida gracilis
سوسمارماهی کوچک
2. Saurida macrolepis
سوسمارماهی موی‌دندان
3. Saurida tumbil
کیجار بزرگ، حسون
4. Saurida undosquamis
کیجار منقوط، حسون
5. Synodus macrops
کیجار سه خط
6. Synodus variegatus
سوسمارماهی چندرنگ

 

 

 

 

تصاویر زیر بعضی از گونه‌های خانواده Synodontidae را در آب‌های خارج از ایران نشان می‌دهد:

Harpadon nehereus >> ماهی اردک هندی Saurida nebulosa >> حسون ماهی ابری Synodus amaranthus
Harpadon nehereus >> ماهی اردک هندی Saurida nebulosa >> حسون ماهی ابری Synodus amaranthus
Synodus capricornis Synodus rubromarmoratus >> حسون ماهی Trachinocephalus myops >> مارماهی
Synodus capricornis Synodus rubromarmoratus >> حسون ماهی
سرخ فام
Trachinocephalus myops >> مارماهی