تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
 
  خلیج فارس و دریای عمان
خانواده جراحماهیان
(Acanturidae)
 



■ مشخصات کلی خانواده جراحماهیان (Acanthuridae):

»» خانواده جراح‌ماهیان متعلق به راسته سوف‌ماهی‌سانان (Perciformes) است.

ریشه لغوی: یونانی >> Akantha= خار + oura=دم

نام انگلیسی: tang, unicornfishes, sturgeonfishes

نام فارسی: جراح‌ماهیان

Acanthuridae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی جراح‌ماهیان، Acanthuridae:

  • بدن بسیار فشرده، چشم‌ها در بخش بالایی سر، همراه با استخوان پیش‌چشمی دراز.
  • باله پشتی پیوسه و غیر مضرس، با 4 تا 9 خار و 19 تا 31 شعاع نرم.
  • در آب‌های جهان 6 جنش و 83 گونه دارد.
  • پراکنش این خانواده منحصر به خلیج فارس و دریای عمان، اقیانوس هند، اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام، در نواحی گرمسیری بویژه صخره‌های مرجانی.
  • باله مخرجی با سه خار(در جنس Naso دو) و 19 تا 36 شعاع نرم.
  • باله شکمی با یک خار و پنج شعاع (در Naso و Paracanthurus سه شعاع).
  • فلس‌های بسیار کوچک شانه‌ای
  • دهان کوچک میانی، دارای یک ردیف منفرد دندان
  • تغذیه اغلب آن‌ها از جلبک‌های کفزی، و برخی از زوپلانکتون و دتریتوس‌ها (مواد آواری) تغذیه می‌کنند.
  • اغلب روده بلندی دارند.
  • باله دمی اغلب آن‌ها، دارای خارهای تیزی است که با حرکت دادن دم، می‌توانند ماهیان دیگر را فراری بدهند.
  • بیشتر در نواحی نزدیک ساحل، عمق کمتر از بیست متر دیده می‌شوند ولی برخی از گونه ها در اعماق پایین‌تر هم هستند.
  • بیشتر گونه ها در روز فعال بوده و شبها در میان سنگ‌ها و مرجان‌ها پناه می‌گیرند.
  • اغلب دریازی هستند.
  • زندگی گله‌ای در بین گونه‌های این خانواده دیده می‌شود.
  • در نواحی پلاژیک تخمریزی می‌کنند و اغلب از نوزاد و تخم نگهداری نـمی‌کنند.
  • از نظر شیلاتی به عنوان منبع غذایی و برخی از گونه‌ها به عنوان ماهی آکواریومی مورد علاقه هستند.
  • صید خانواده جراح‌ماهیان با قلاب، تورهای ثابت عمقی، ترال و انواع گرگور انجام می‌شود.
  • اولین فسیل مربوط به ترشیاری پایین، ائوسن

 

 

■ پراکنش جراحماهیان در ایران:

• جنس‌ها: در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان، سه جنس از خانواده جراح‌ماهیان گزارش شده است:

  • 1. Acanthurus >> جراح‌ماهی‌ها >> شامل 5 گونه
  • 2. Naso >> تک‌شاخ‌ماهی‌ها >> شامل 3 گونه
  • 3. Zebrasoma >> جراح‌ماهی‌های بادبانی >> شامل 1 گونه

• گونه‌های جراح‌ماهیان ایران: 9 گونه از سه جنس فوق در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان گزارش شده است که به شرح جدول زیر می‌باشد:
◄ با کلیک روی نام هر گونه، به صفحه اختصاصی آن بروید

1. Acanthurus blochii
جراح‌ماهی حلقه‌دم
2. Acanthurus nigrofuscus
جراح‌ماهی قهوه‌ای
3. Acanthurus sohal
جراح‌ماهی سُحَل
4. Acanthurus triostegus
جراح‌ماهی زندانی
5. Acanthurus xanthopterus
جراح‌ماهی زردباله
6. Naso brevirostris
تک‌شاخ‌ماهی پوزه‌کوتاه
7. Naso hexacanthus
تک‌شاخ‌ماهی براق
8. Naso unicornis
تک‌شاخ‌ماهی پشت‌آبی
9. Zebrasoma xanthurum
جراح‌ماهی دم‌زرد
 
◄ تصاویر زیر برخی گونه های جراح‌ماهیان در نقاط مختلف جهان را نشان می‌دهد:
Naso fageni >> تکشاخ ماهی کله اسبی Ctenochaetus truncatus >> جراح ماهی حلقه طلایی Acanthurus lineatus >> جراح ماهی مخطط
Naso fageni >> تکشاخ ماهی کله اسبی Ctenochaetus truncatus >> جراح ماهی حلقه طلایی Acanthurus lineatus >> جراح ماهی مخطط
Zebrasoma flavescens >> جراح ماهی زرد Prionurus punctatus >> جراح ماهی دم زرد Paracanthurus hepatus >> جراح ماهی تخته رنگی
Zebrasoma flavescens >> جراح ماهی زرد Prionurus punctatus >> جراح ماهی دم زرد Paracanthurus hepatus >> جراح ماهی تخته رنگی