:: ماهیان آب‌های داخلی ایران ← خانواده رفتگرماهیان خاردار ← گونه ماهی لوچ کوتوله انصاری

■ سیستماتیک:

:: نام علمی گونه: Turcinoemacheilus ansari Jouladeh-Roudbar, Vatandoust, Doadrio & Ghanavi, 2023j

:: نام فارسی و محلی ایران: ماهی لوچ کوتوله انصاری، سگ‌ماهی کوتوله انصاری، لوچ مینیاتوری انصاری
• اسامی محلی » -

:: رده‌بندی کامل ↓
← Class: Actinopterygii (رده: پرتوبالگان)
← Infraclass: Teleostei (فرو رده: پیوسته‌استخوانان)
← Order: Perciformes (راسته: سوف‌ماهی‌سانان)
← Family: Nemacheilidae (خانواده: رفتگرماهیان خاردار) (En: stone loaches)
← Genus: Turcinoemacheilus
← Species: Turcinoemacheilus ansari (گونه: ماهی لوچ کوتوله انصاری)

:: نام انگلیسی: نام اصلی: Ansari dwarf loach
• سایر زبان‌ها: -
:: برخی از اسامی مترادف علمی قدیمی، یا غیرمعتبر:-
:: ریشه لغوی: این گونه به افتخار انوشه انصاری نام‌گذاری شده است؛ نخستین ایرانی و همچنین نخستین زنِ که با هزینه شخصی به ایستگاه فضایی سفر کرده است. این نام‌گذاری ادای احترامی به دستاوردهای او بوده و به‌عنوان منبعی از الهام و انگیزه برای نسل‌های آینده، به‌ویژه زنان ایران، در نظر گرفته شده است.

■ کشورهای محل زندگی ماهی لوچ کوتوله انصاری

:: بومی فقط در ایران

■ اکوسیستم‌های محل پراکنش ماهی لوچ کوتوله انصاری

:: فقط در ایران. اولین بار از استان کرمانشاه، این گونه از رودخانه‌های مِریان، بِشار و خِرسان در نواحی بالادست حوضهٔ آبریز کارون شناخته شده است.
رودخانه بشار از رودخانه‌های جنوب شرق بویر احمد علیا (و از کوه‌های اردکان و ممسنی در استان فارس) سرچشمه می‌گیرد و به سوی شمال شرقی بویر احمد سفلی پیش می‌رود. سرچشمه اصلی این رود نهرهای گنجگون تیز آب و تنگ سرخ است. این رودخانه که بیشتر در شرق و شمال شرقی استان کهگیلویه و بویراحمد جریان دارد در مسیر خود از شهر یاسوج عبور کرده و به سمت دوراهان پیش می‌رود. این رود در ادامه مسیر پس از عبور از شمال شرقی منطقه و ورود به رودخانه خرسان، در پوزه شمالی دنا، از شمال منطقه بویر احمد سفلی و طیبی گذشته، با نام بارز به رود کارون می‌پیوندد و به سوی خلیج فارس سرازیر می‌شود.

■ ویژگی‌های زیستگاه ماهی لوچ کوتوله انصاری

ساکن آب شیرین.
در نواحی نیمه‌گرمسیری زندگی می‌کند.
ماهی لوچ کوتوله انصاری، معمولاً در سرچشمه‌های رودخانه‌ها با آب شفاف، سرد و دارای اکسیژن محلول بالا زندگی می‌کند. این گونه ترجیح آشکاری به زیست در ریفل‌ها و تنداب‌های با شیب زیاد دارد که بستر آن‌ها از ذرات درشت مانند شن، ریگ و سنگ تشکیل شده است. این گونه تحمل کمی نسبت به رسوبات دارد و در نواحی با جریان ضعیف، آب‌های راکد یا آب‌های عمیق در بخش‌های پایینی رودخانهٔ خِرسان یا رودخانهٔ کارون مشاهده نمی‌شود.

■ مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی لوچ کوتوله انصاری

• شکل بدن: گونه‌ای کوچک، باریک و با مقطع بدنی تقریباً گرد و سری کوتاه است. | بیشترین ارتفاع بدن در محل انتهای بالهٔ شکمی قرار دارد و این ارتفاع به‌تدریج به سمت قاعدهٔ بالهٔ دمی کاهش می‌یابد. | در ناحیهٔ پس سر هیچ برآمدگی‌ای دیده نمی‌شود. | پهنای بدن تا محل آغاز بالهٔ پشتی تقریباً یکنواخت است. | مقطع سر گرد بوده و از سمت شکمی کمی مسطح است. | ساقهٔ دمی از طرفین فشرده است و طول آن ۱٫۳ تا ۲٫۹ برابر ( میانگین ۲٫۲ برابر) ارتفاع آن است. | لوب آگزیلاری بالهٔ شکمی ممکن است وجود داشته باشد یا وجود نداشته باشد؛ در صورت وجود، بیضی‌شکل است و نوک آن به بدن متصل می‌شود. | محل آغاز بالهٔ شکمی به‌طور مشخص جلوتر از محل آغاز بالهٔ پشتی قرار دارد. | طول بالهٔ سینه‌ای حدود ۳۵ تا ۴۵ درصد فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ سینه‌ای تا محل آغاز بالهٔ شکمی را پوشش می‌دهد. | بالهٔ شکمی به مخرج نمی‌رسد. | فاصلهٔ بین مخرج تا محل آغاز بالهٔ مخرجی، ۲٫۴ تا ۳٫۷ برابر فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ شکمی تا محل آغاز بالهٔ مخرجی است. | محل آغاز بالهٔ مخرجی در امتداد عقبِ خط عمودیِ نوک بالهٔ پشتی (در حالت خوابانده‌شده روی بدن) قرار دارد. | بالهٔ مخرجی ممکن است به میانهٔ ساقهٔ دمی برسد یا به آن نرسد. | هیچ تیغهٔ چربی‌ای بر روی ساقهٔ دمی وجود ندارد. | لبهٔ بالهٔ پشتی صاف است. | بالهٔ دمی دارای کمی فرورفتگی در میانه است. | سه تا پنج کانال فوق‌گیجگاهی وجود دارد و در کانال زیرچشمی ۱۰ تا ۱۳ منفذ و در کانال زیرچشمی ۵ تا ۸ منفذ دیده می‌شود. | در نرها هیچ لبه یا شیار زیرچشمی وجود ندارد. | بالهٔ پشتی دارای ۷٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ مخرجی دارای ۵٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ دمی دارای ۸+۸ یا ۸+۷ شعاع منشعب است. | بالهٔ سینه‌ای دارای ۹ شعاع منشعب و بالهٔ شکمی دارای ۵ تا ۷ شعاع منشعب است. | بدن فاقد فلس است. | خط جانبی ناقص یا کامل است؛ در صورت کامل بودن، دارای ۱۲ تا ۴۶ منفذ بوده و تا قاعدهٔ بالهٔ دمی امتداد می‌یابد. | سوراخ بینی قدامی در انتهای مجرایی نوک‌تیز و فلپ‌مانند قرار دارد. | سوراخ بینی خلفی بیضی‌شکل است و نوک پشتی سوراخ بینی قدامی در حالت خوابانده‌شده به عقب، با سوراخ بینی خلفی هم‌پوشانی ندارد یا فقط اندکی با آن هم‌پوشانی پیدا می‌کند. | دهان کوچک و کمی قوسی‌شکل است. | لب‌ها دارای ضخامت متوسط هستند. | در لب پایینی یک شکاف میانی وجود دارد. | لب بالایی دارای یک بریدگی کم‌عمق در ناحیهٔ میانی است. | زائدهٔ دندان‌مانند (processus dentiformis) کوچک و کند است. | در فک پایینی هیچ بریدگی میانی وجود ندارد. | سبیلک‌ها کوتاه هستند؛ سبیلک روسترال داخلی به قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری روسترال نمی‌رسد و سبیلک روسترال خارجی تا قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری امتداد می‌یابد. | سبیلک ماگزیلاری تا امتداد عمودی بخش جلویی چشم می‌رسد. | هیچ تفاوت جنسی ظاهری بین نر و ماده مشاهده نشده است. | رنگ بدن: در نمونه‌های تازه و تثبیت‌شده با اتانول، بدن کرم یا زرد با طرح خالدار زیتونی یا قهوه‌ای تیره. خط میانی جانبی با لکه‌های نامنظم، که در بیشتر افراد به صورت نامنظم و زین‌شکل قرار گرفته است؛ در تعداد کمی از افراد، طرح بدن زیتونی یا قهوه‌ای کم‌رنگ یکنواخت بدون لکه و زین‌شکل یا تعداد کمی لکه روی ساقه دمی. پهلو زیر خط میانی جانبی بدون رنگدانه. یک نوار نیمه هلالی یا نامنظم، سیاه یا قهوه‌ای تیره در پایه باله دمی. یک لکه سفید یا مثلثی شکل در جلوی نوار روی ساقه دمی بالا و پایین. گونه‌ها سفید یا کرم، سطح شکمی سر سفید یا کرم، سر بالای گونه‌ها زیتونی یا قهوه‌ای تیره. سرپوش آبششی زرد یا قهوه‌ای طلایی. باله‌های سینه‌ای، شکمی و مخرجی شفاف، باله‌های دمی و پشتی زیتونی تا قهوه‌ای تیره. باله دمی با لکه‌های کم‌رنگ کشیده روی شعاع‌ها، که یک طرح خالدار از یک ردیف عمودی تقریباً در وسط طول شعاع تشکیل می‌دهد. قسمت میانی آخرین شعاع بدون انشعاب باله پشتی با رنگدانه‌های قهوه‌ای تیره یا سیاه.
• اندازه: حداکثر طول استاندارد 5 سانتیمتر
• طول عمر: -
• غذا:
• ژنتیک:
• ویژگی‌های رفتاری: بی‌خطر برای انسان.
• سایر توضیحات: این گونه به‌صورت هم‌زیست با لوچ کوتوله سعدی (Turcinoemacheilus saadii) مشاهده شده است.

■ تولید مثل ماهی لوچ کوتوله انصاری

-

■ صید ماهی لوچ کوتوله انصاری

ارزش و جذابیت صید ندارد.

■ ارزش‌های اقتصادی ماهی لوچ کوتوله انصاری

فاقد ارزش تجاری. ارزش اکولوژیک دارد.

⧠ وضعیت ذخایر ماهی لوچ کوتوله انصاری

در سیاهه قرمز گونه‌های IUCN، دارای وضعیت ارزیابی‌نشده است، اما با توجه به محدودیت زیستگاه، نیاز به توجه جدی دارد.
حضور مزارع پرورش ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان در مجاورت زیستگاه ماهی لوچ کوتوله انصاری و فرار احتمالی این گونه‌های شکارچی از مزارع، خطری بالقوه برای نسل این گونه ماهی کوچک است.

■ بهداشت و بیماری‌های ماهی لوچ کوتوله انصاری
-

○ تصاویر و فیلم‌ از ماهی لوچ کوتوله انصاری: