:: ماهیان آب‌های داخلی ایران ← خانواده رفتگرماهیان خاردار ← گونه ماهی لوچ کوتوله مقبلی

■ سیستماتیک:

:: نام علمی گونه: Turcinoemacheilus moghbeli Jouladeh-Roudbar, Vatandoust, Doadrio & Ghanavi, 2023j

:: نام فارسی و محلی ایران: ماهی لوچ کوتوله مقبلی، سگ‌ماهی کوتوله مقبلی، لوچ مینیاتوری مقبلی
• اسامی محلی » -

:: رده‌بندی کامل ↓
← Class: Actinopterygii (رده: پرتوبالگان)
← Infraclass: Teleostei (فرو رده: پیوسته‌استخوانان)
← Order: Perciformes (راسته: سوف‌ماهی‌سانان)
← Family: Nemacheilidae (خانواده: رفتگرماهیان خاردار) (En: stone loaches)
← Genus: Turcinoemacheilus
← Species: Turcinoemacheilus moghbeli (گونه: ماهی لوچ کوتوله مقبلی)

:: نام انگلیسی: نام اصلی: Moghbeli dwarf loach
• سایر زبان‌ها: -
:: برخی از اسامی مترادف علمی قدیمی، یا غیرمعتبر:-
:: ریشه لغوی: این گونه به افتخار یاسمین مقبلی، فضانورد ایرانی‌تبار ناسا، نام‌گذاری شده است؛ به پاسِ نقش او در پیشبرد اکتشافات فضایی و دستاوردهایش در حوزهٔ هوافضا. به عقیده بسیاری، موفقیت‌ها و تعهد حرفه‌ای او الهام‌بخش و مایهٔ امید و تشویق برای زنان ایرانی است.

■ کشورهای محل زندگی ماهی لوچ کوتوله مقبلی

:: بومی فقط در ایران

■ اکوسیستم‌های محل پراکنش ماهی لوچ کوتوله مقبلی

:: فقط در ایران. اولین بار از استان کرمانشاه، رود لیله، ناحیه سپیدبرگ، از شاخه‌های سیروان و نیز رود گُلین در روستای گلین کرمانشاه، رود الوند نزدیک روستای شیرین‌آب، رود زِمکان نزدیک روستای سیاه‌طاهر گزارش شده است. احتمالا در سایر شاخه‌های سیروان نیز وجود داشته باشد.
لیله (به کردی: لێڵە، به‌معنایِ «گل‌آلود») رودخانه‌ای به طول ۵۰ کیلومتر در استان‌هایِ کرمانشاه و کردستان می‌باشد که از دامنهٔ شمالیِ کوه «بندگاز» در دولت‌آبادِ روانسر سرچشمه می‌گیرد و پس‌از عبور از چندین روستا به‌همراه رودخانه‌ٔ سیروان و زمکان، وارد سد دربندی‌خانِ در اقلیم کردستان عراق می‌شود.

■ ویژگی‌های زیستگاه ماهی لوچ کوتوله مقبلی

ساکن آب شیرین.
در نواحی نیمه‌گرمسیری زندگی می‌کند.
گونه لوچ کوتوله مقبلی‌ معمولاً در بخش‌های پرجریان، شفاف و سردِ رودخانه‌ها و جویبارها یافت می‌شوند و اغلب نواحی دارای تنداب‌ها و بخش‌های کم‌عمق و پرجریان را که بستر آن‌ها از شنِ درشت یا سنگ تشکیل شده، اشغال می‌کنند. آن‌ها تمایل دارند در فضاهای خالی میان دانه‌های شن و سنگ‌های بستر رودخانه زندگی کنند.

■ مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی لوچ کوتوله مقبلی

• شکل بدن: گونه‌ای کوچک و باریک | سر کوچک و 1.2 تا 1.8 برابر ارتفاع بدن در محل اتصال پایه باله پشتی | نیمرخ پیش‌پشتی محدب و نیمرخ پیش‌شکمی کمی محدب | بدن در نقطه میانه فاصله پیش‌پشتی، مرتفع‌ترین و عریض‌ترین وضعیت را دارد و ارتفاع آن به سمت پایه باله دمی کم می‌شود. | یک قوز کوچک در پس سر | مقطع ناحیه سر، گرد، در سمت شکمی صاف، بین دو چشم صاف تا کمی محدب و روی پوزه صاف است. | ساقه دمی از طرفین فشرده است و 1.5 تا 2.3 برابر درازتر از ارتفاع است. | دارای لوب آگزیلاری شکمی | پایه باله شکمی به موازات پایه باله پشتی است | طول باله سینه‌ای به 32 تا 48 درصدی فاصله بین پایه باله سینه‌ای و پایه باله شکمی می‌رسد. | نوک باله شکمی از مخرج رد می‌شود. | فاصله بین مخرج تا پایه باله مخرجی، 1.8 تا 2.7 برابر فاصله باله شکمی تا پایه باله مخرجی است. | مکان پایه باله مخرجی، جلوتر از نوک باله پشتی در هنگام چسبیدن به بدن است. | باله مخرجی به میانه ساقه دمی نمی‌رسد. | تیغهٔ چربی کم‌عمق و ناقصی در بخش شکمیِ ساقهٔ دمی دیده می‌شود. | حاشیهٔ بالهٔ پشتی صاف است. | لبهٔ انتهایی بالهٔ دمی دارای فرورفتگی کم‌عمق در مرکز است. | ۳ تا ۵ منفذ در کانال فوق‌گیجگاهی | ۱۰–۱۱ منفذ در بخش قدامی کانال زیرچشمی و ۷–۱۰ منفذ در کانال بالای‌چشمی | فاقد چین یا شیار زیرچشمی در نرها | بالهٔ پشتی دارای ۶½–۷½ (اغلب ۷½) شعاع منشعب | بالهٔ مخرجی با ۵½ شعاع منشعب | بالهٔ دمی با ۸+۸ یا ۸+۷ شعاع منشعب | بالهٔ سینه‌ای با ۷–۹ و بالهٔ شکمی با ۶–۷ شعاع منشعب | بدن بدون پولک | خط جانبی ناقص، دارای ۱۶–۳۲ منفذ، که اغلب در بخش خلفی قطع می‌شود و از حد میانی بین نوک بالهٔ سینه‌ای و مبدأ بالهٔ پشتی تا حد میانی بین محل اتصال بالهٔ پشتی و مبدأ بالهٔ مخرجی امتداد می‌یابد | سوراخ بینی قدامی در انتهای یک لولهٔ باله‌مانند نوک‌تیز قرار دارد | سوراخ بینی خلفی بیضی‌شکل است؛ نوک خلفی سوراخ بینی قدامی هنگام تا شدن به عقب، به سوراخ بینی خلفی نمی‌رسد یا فقط اندکی با آن هم‌پوشانی دارد . | دهان کوچک و اندکی قوسی‌شکل | لب‌ها با ضخامت متوسط | لب پایینی دارای گسستگی میانی | لب بالایی دارای شکاف میانی کم‌عمق | زائدهٔ دندان‌مانند (processus dentiformis) کوچک و کند | فاقد شکاف میانی در فک پایین | سبیلک‌ها کوتاه‌اند؛ سبیلک پوزه‌ای (رُسترال) داخلی به قاعدهٔ سبیلک رُستری ماگزیلاری نمی‌رسد، در حالی که سبیلک پوزه‌ای (رُسترال) خارجی تا قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری امتداد دارد. | سبیلک ماگزیلاری تا امتداد عمودی بخش قدامی یا میانی چشم می‌رسد. | هیچ‌گونه دگرریختی جنسی ظاهری بین نر و ماده مشاهده نمی‌شود. | در نمونه‌های تازه و تثبیت‌شده در اتانول، رنگ بدن زردفام یا کرم است. در نمونه‌های حوضه‌های الوند و زمکان، نوار تیرهٔ مشخصی از سر تا ساقهٔ دمی امتداد دارد؛ در برخی افراد، بخش عقبی بدن به الگوی مرمری تغییر می‌کند، در مقابل، در نمونه‌های حوضهٔ سیروان، لکه‌های میانی پهلوها تمایل دارند به‌هم پیوسته و به صورت یک نوار درآیند. افزون بر این، مجموعه‌ای از لکه‌ها یا نوارهای زینی‌شکل روی پشت و الگویی مرمری روی بخش بالایی پهلوها، در فاصلهٔ بین لکه‌های پشتی و نوار میانی پهلو دیده می‌شود. لکه‌های جانبیِ واقع در پشت باله‌های پشتی و مخرجی به زیر نوار میانی پهلو امتداد می‌یابند. در قاعدهٔ بالهٔ دمی، نوار تیرهٔ مشخصی با شکل نامنظم و به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه وجود دارد. در جلوی این نوار، لکه‌ای مثلثی‌شکل به رنگ سفیدفام یا زردفام روی بخش‌های بالایی و پایینی ساقهٔ دمی دیده می‌شود. گونه‌ها به رنگ زیتونی تیره یا قهوه‌ای تیره هستند و سطح شکمی سر سفید یا کرم است. ناحیهٔ بالای گونه‌ها قهوه‌ای تیره است. باله‌های سینه‌ای و شکمی زردفام، بالهٔ مخرجی شفاف، و طیف رنگی باله‌های دمی و پشتی از زیتونی تا قهوه‌ای تیره متغیر است. لکه‌های سیاه روی شعاع‌های بالهٔ دمی الگویی خال‌خال ایجاد می‌کنند و در حدود میانهٔ شعاع‌ها یک ردیف عمودی منفرد به رنگ قهوه‌ای تیره دیده می‌شود. رنگدانه‌های قهوه‌ای تیره روی شعاع‌های بخش انتهایی و میانی بالهٔ پشتی و نیمهٔ قدامی بالهٔ سینه‌ای وجود دارد.
• اندازه: حداکثر طول استاندارد 5.9 سانتیمتر
• طول عمر: -
• غذا:
• ژنتیک:
• ویژگی‌های رفتاری: بی‌خطر برای انسان.
• سایر توضیحات:

■ تولید مثل ماهی لوچ کوتوله مقبلی

-

■ صید ماهی لوچ کوتوله مقبلی

ارزش و جذابیت صید ندارد.

■ ارزش‌های اقتصادی ماهی لوچ کوتوله مقبلی

فاقد ارزش تجاری. ارزش اکولوژیک دارد.

⧠ وضعیت ذخایر ماهی لوچ کوتوله مقبلی

در سیاهه قرمز گونه‌های IUCN، دارای وضعیت ارزیابی‌نشده است، اما با توجه به محدودیت زیستگاه، نیاز به توجه جدی دارد.
در نزدیکی زیستگاه‌های طبیعی‌ این ماهی، مانند رودخانهٔ لیله، مزارع پرورش قزل‌آلای رنگین‌کمان وجود دارد. ماهیانی که از این مزارع فرار می‌کنند، با شکار کردن T. moghbeli اثر منفی و مخربی بر جمعیت آن وارد می‌کنند

■ بهداشت و بیماری‌های ماهی لوچ کوتوله مقبلی
-

○ تصاویر و فیلم‌ از ماهی لوچ کوتوله مقبلی: