:: ماهیان آب‌های داخلی ایران ← خانواده رفتگرماهیان خاردار ← گونه ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

■ سیستماتیک:

:: نام علمی گونه: Turcinoemacheilus christofferi Jouladeh-Roudbar, Vatandoust, Doadrio & Ghanavi, 2023j

:: نام فارسی و محلی ایران: ماهی لوچ کوتوله کریستوفر، سگ‌ماهی کوتوله کریستوفر، لوچ مینیاتوری کریستوفر
• اسامی محلی » -

:: رده‌بندی کامل ↓
← Class: Actinopterygii (رده: پرتوبالگان)
← Infraclass: Teleostei (فرو رده: پیوسته‌استخوانان)
← Order: Perciformes (راسته: سوف‌ماهی‌سانان)
← Family: Nemacheilidae (خانواده: رفتگرماهیان خاردار) (En: stone loaches)
← Genus: Turcinoemacheilus
← Species: Turcinoemacheilus christofferi (گونه: ماهی لوچ کوتوله کریستوفر)

:: نام انگلیسی: نام اصلی: Christoffer dwarf loach
• سایر زبان‌ها: -
:: برخی از اسامی مترادف علمی قدیمی، یا غیرمعتبر:-
:: ریشه لغوی: این گونه به افتخار کریستوفر فاگستروم (دانشگاه لوند، سوئد) و به پاس قدردانی از سهم ارزشمند او در عکاسی و مستندسازی جامع نمونه‌های تیپ از انواع گونه‌ها، از جمله حشرات، ماهی‌ها و سایر موجودات زنده، نامگذاری شده است. اکثر تصاویر مربوط به مواد تیپ در این مطالعه با لطف و توجه او تهیه شده است.

■ کشورهای محل زندگی ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

:: بومی فقط در ایران

■ اکوسیستم‌های محل پراکنش ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

:: فقط در ایران.
به نظر می‌رسد این گونه دارای پراکنشی بسیار محدود باشد. در حال حاضر، این ماهی تنها از رودخانهٔ قلیان شناخته شده است؛ رودی که یکی از شاخه‌های بالادست حوضه رودخانهٔ بختیاری در حوضهٔ آبریز کارون به شمار می‌رود. ماهی لوچ کریستوفر به نواحی سرچشمه‌ای سامانهٔ رودخانهٔ بختیاری محدود است.
با وجود تلاش‌های گسترده برای نمونه‌برداری، شامل بیش از ۳۰ ایستگاه در بخش‌های بالادست رودخانه و در فصول مختلف، نمونهٔ دیگری از این گونه جمع‌آوری نشده است. محدود بودن دامنهٔ پراکنش این گونه احتمالاً ناشی از حذف رقابتی توسط گونهٔ بزرگ‌تر و گسترده‌تر سگ‌ماهی فُرات Oxynoemacheilus euphraticus است که زیستگاه‌های مطلوب را در اختیار دارد و در آن‌ها غالب است.

■ ویژگی‌های زیستگاه ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

ساکن آب شیرین.
در نواحی نیمه‌گرمسیری زندگی می‌کند.
ماهی لوچ کریستوفر در بخش‌های پرجریان رودخانه زندگی می‌کند و ترجیح آن نواحی با شیب زیاد، شامل ریفل‌ها و تنداب‌ها است. این گونه معمولاً در مناطقی با آب شفاف، سرد و دارای اکسیژن محلول بالا یافت می‌شود که بر روی بسترهای درشت مانند شن، ریگ و سنگ جریان دارد. این ماهی در فضاهای بین‌ذره‌ای بسترهای شنی نسبتاً سست زندگی می‌کند و از حوضچه‌های دارای بستر سیلتی یا نواحی با جریان کند اجتناب می‌کند.

■ مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

• شکل بدن: گونه‌ای کوچک، باریک و با بدنی بیضی‌شکل و سری کوتاه است. | بیشترین ارتفاع بدن در محل انتهای بالهٔ شکمی قرار دارد و این ارتفاع به‌تدریج به سمت قاعدهٔ بالهٔ دمی کاهش می‌یابد. | برآمدگی کوچکی در ناحیهٔ پس‌گردن وجود دارد. | پهنای بدن تا محل آغاز بالهٔ پشتی تقریباً یکنواخت است. | مقطع سر مثلثی بوده و از سطح شکمی مسطح است. | ساقهٔ دمی از طرفین فشرده است و طول آن ۱٫۶ تا ۱٫۸ برابر (میانگین ۱٫۷ برابر) ارتفاع آن است. | لوب آگزیلاری بالهٔ شکمی بیضی‌شکل است و نوک آن به بدن متصل می‌شود. | محل آغاز بالهٔ شکمی به‌طور مشخص جلوتر از محل آغاز بالهٔ پشتی قرار دارد. | نوک بالهٔ سینه‌ای حدود ۴۰ تا ۵۵ درصد فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ سینه‌ای تا محل آغاز بالهٔ شکمی را می‌پوشاند. | نوک بالهٔ شکمی به مخرج نمی‌رسد. | فاصلهٔ بین مخرج تا محل آغاز بالهٔ مخرجی، ۲٫۶ تا ۲٫۹ برابر فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ شکمی تا محل آغاز بالهٔ مخرجی است. | محل آغاز بالهٔ مخرجی در عقبِ امتداد خط عمودیِ نوک بالهٔ پشتی (در حالت خوابانده‌شده روی بدن) قرار دارد. | بالهٔ مخرجی به میانهٔ ساقهٔ دمی نمی‌رسد. | هیچ تیغهٔ چربی‌ای بر روی ساقهٔ دمی وجود ندارد. | فرورفتگی‌ای در جلوی محل آغاز بالهٔ پشتی دیده می‌شود. | لبهٔ بالهٔ پشتی صاف است. | بالهٔ دمی دوشاخه یا دارای فرورفتگی عمیق در میانه است. | در کانال فوق‌گیجگاهی، در هر طرف یک منفذ مرکزی و یک منفذ جانبی وجود دارد. | در بخش قدامی کانال زیرچشمی ۶ تا ۸ منفذ و در بخش خلفی آن ۳ تا ۴ منفذ دیده می‌شود. | در کانال فوق‌چشمی ۱۰ منفذ وجود دارد. | در کانال فکی (ماندیبولار) ۵ تا ۶ منفذ دیده می‌شود. | در نرها هیچ لبه یا شیار زیرچشمی وجود ندارد. | بالهٔ پشتی دارای ۷٫۵ تا ۸٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ مخرجی دارای ۵٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ دمی دارای ۸+۸ یا ۸+۷ شعاع منشعب است. | بالهٔ سینه‌ای دارای ۹ شعاع منشعب و بالهٔ شکمی دارای ۶ شعاع منشعب است. | بدن فاقد فلس است. | خط جانبی کامل است و با ۷۲ تا ۷۴ منفذ تا قاعدهٔ بالهٔ دمی امتداد می‌یابد. | سوراخ بینی قدامی در انتهای لوله‌ای نوک‌تیز و فلپ‌مانند قرار دارد. | سوراخ بینی خلفی بیضی‌شکل است و نوک پشتی سوراخ بینی قدامی در حالت خوابانده‌شده به عقب، با سوراخ بینی خلفی هم‌پوشانی ندارد یا فقط اندکی با آن هم‌پوشانی پیدا می‌کند. | دهان کوچک و کمی قوسی‌شکل است. | لب‌ها دارای ضخامت متوسط هستند. | لب پایین دارای شکاف میانی است. | لب بالا فاقد بریدگی میانی است. | زائدهٔ دندان‌مانند (Processus Dentiformis) کوچک و کند است. | در فک پایین هیچ بریدگی میانی وجود ندارد. | سبیلک‌ها کوتاه هستند و سبیلک‌های روسترال داخلی و خارجی به قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری نمی‌رسند. | سبیلک ماگزیلاری تا امتداد عمودی مردمک چشم می‌رسد. | هیچ تفاوت ظاهری بین جنس نر و ماده مشاهده نشده است. | رنگ: زمینهٔ بدن در حالت زنده و همچنین پس از نگهداری در اتانول، سفید یا کرم‌رنگ است. در امتداد خط میانی پهلو، ردیفی از لکه‌ها و زین‌مانندهای بزرگ، نامنظم، قهوه‌ای و کشیده در جهت طولی دیده می‌شود که اغلب به یکدیگر متصل شده و به صورت یک نوار جانبی نامنظم و مشخص درمی‌آیند. نقش‌ونگار پهلو و پشت در بخش قدامی بدن کم‌رنگ‌تر است و پشت در این ناحیه به‌طور یکنواخت قهوه‌ای بوده و در امتداد خطوط جانبی تیره‌تر دیده می‌شود. در پشت بالهٔ پشتی، لکه‌های جانبی بزرگ وجود دارد که در امتداد کل بدن با سایر لکه‌های جانبی پیوسته هستند. در قاعدهٔ بالهٔ دمی، یک نوار نیم‌هلالی سیاه یا قهوه‌ای تیره دیده می‌شود. در جلوی این نوار، در بخش بالایی و پایینی ساقهٔ دمی، یک لکهٔ سفید یا مثلثی‌شکل وجود دارد. گونه‌ها به رنگ زیتونی تیره یا قهوه‌ای هستند؛ سطح شکمی سر سفید یا کرم است و بخش بالایی سر در بالای گونه‌ها قهوه‌ای نسبتاً تیره و کم‌رنگ دیده می‌شود. سرپوش آبششی (اپرکولوم) قهوه‌ای طلایی است. بالهٔ سینه‌ای قهوه‌ای کم‌رنگ بوده و دارای لکه‌های سیاه کشیده روی شعاع‌ها است؛ باله‌های شکمی متمایل به زرد هستند؛ بالهٔ مخرجی شفاف است؛ و باله‌های دمی و پشتی از زیتونی تا قهوه‌ای تیره تغییر رنگ می‌دهند. بالهٔ دمی نیمه‌شفاف است و لکه‌های کشیده‌ای روی شعاع‌ها دارد که دو ردیف عمودی تیره تشکیل می‌دهند؛ یکی تقریباً در میانهٔ طول شعاع‌ها و دیگری در بخش انتهایی آن‌ها. در شعاع‌های بالهٔ پشتی نیز ملانوفورها از حدود میانهٔ طول شعاع تا لبهٔ انتهایی باله امتداد دارند.
• اندازه: حداکثر طول استاندارد 5.4 سانتیمتر
• طول عمر: -
• غذا:
• ژنتیک:
• ویژگی‌های رفتاری: بی‌خطر برای انسان.
• سایر توضیحات: -

■ تولید مثل ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

-

■ صید ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

ارزش و جذابیت صید ندارد.

■ ارزش‌های اقتصادی ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

فاقد ارزش تجاری. ارزش اکولوژیک دارد.

⧠ وضعیت ذخایر ماهی لوچ کوتوله کریستوفر

در سیاهه قرمز گونه‌های IUCN، دارای وضعیت ارزیابی‌نشده است، اما با توجه به محدودیت زیستگاه، نیاز به توجه جدی دارد.
در سال‌های اخیر چندین مزرعهٔ پرورش ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان در اطراف محل تیپ این گونه ایجاد شده است. متأسفانه، در پی یک سیلاب اخیر، تعداد زیادی قزل‌آلای رنگین‌کمان وارد رودخانه شدند. در نتیجه، جمعیت این گونه در رودخانهٔ قلیان به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است.

■ بهداشت و بیماری‌های ماهی لوچ کوتوله کریستوفر
-

○ تصاویر و فیلم‌ از ماهی لوچ کوتوله کریستوفر: