:: ماهیان آبهای داخلی ایران ← خانواده رفتگرماهیان خاردار ← گونه ماهی لوچ کوتوله زاب
■ سیستماتیک:
:: نام علمی گونه: Turcinoemacheilus inexpectatus Freyhof & Jouladeh-Roudbar, 2024j
:: نام فارسی و محلی ایران: ماهی لوچ کوتوله زاب، سگماهی کوتوله زاب، لوچ مینیاتوری زاب
• اسامی محلی » -
:: ردهبندی کامل ↓
← Class: Actinopterygii (رده: پرتوبالگان)
← Infraclass: Teleostei (فرو رده: پیوستهاستخوانان)
← Order: Perciformes (راسته: سوفماهیسانان)
← Family: Nemacheilidae (خانواده: رفتگرماهیان خاردار) (En: stone loaches)
← Genus: Turcinoemacheilus
← Species: Turcinoemacheilus inexpectatus (گونه: ماهی لوچ کوتوله زاب)
:: نام انگلیسی: نام اصلی: Zab dwarf loach
• سایر زبانها: -
:: برخی از اسامی مترادف علمی قدیمی، یا غیرمعتبر:-
:: ریشه لغوی: inexpectatus به معنی غیرمنتظره است، چون این گونه سالها تصور میشد که همان گونه لوچ کوتوله زاگرس T. kosswigi باشد.
■ کشورهای محل زندگی ماهی لوچ کوتوله زاب
:: بومی در ایران و عراق
■ اکوسیستمهای محل پراکنش ماهی لوچ کوتوله زاب
:: گزارششده از حوضههای آبریز زاب کوچک و سیروان در ایران و زاب بزرگ در عراق که همگی شاخههای دجله میانی هستند.
■ ویژگیهای زیستگاه ماهی لوچ کوتوله زاب
ساکن آب شیرین.
در نواحی نیمهگرمسیری زندگی میکند.
ماهی لوچ زاب معمولاً در بخشهای پرجریان، شفاف و آب سرد رودخانهها و جریانهای کوچک یافت میشود و اغلب در تندابها و ریفلهایی با بستر از شن درشت یا سنگ زندگی میکند. آنها معمولاً در فضاهای بینذرهای بستر رودخانه سکونت دارند.
■ مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی لوچ کوتوله زاب
• شکل بدن: گونهای کوچکجثه و باریک است. | سر کوتاه است و طول آن در محل شروع بالهٔ پشتی، ۱٫۳ تا ۲٫۰ برابر در عمق بدن جای میگیرد. | نمای پشتی بدن در جلوی بالهٔ پشتی کمی محدب و نمای شکمی در جلوی بالهٔ شکمی مستقیم است. | بیشترین عمق و پهنای بدن در میانهٔ فاصلهٔ پیشپشتی قرار دارد و عمق بدن بهسمت قاعدهٔ بالهٔ دمی کاهش مییابد. | برآمدگی در ناحیهٔ پسگردن وجود ندارد یا بسیار کمعمق است. | مقطع سر تقریباً گرد بوده، از سطح شکمی مسطح است، در فضای بینچشمی مستقیم یا کمی محدب و در ناحیهٔ پوزه بهطور مشخص محدب است. | پوزه نوکتیز است. | ساقهٔ دمی از طرفین فشرده بوده و طول آن ۱٫۵ تا ۲٫۳ برابر عمق آن است. | لوب زیربغلی بالهٔ شکمی وجود دارد و نوک آن ممکن است به بدن متصل باشد یا نباشد. | محل آغاز بالهٔ شکمی جلوتر از محل آغاز بالهٔ پشتی قرار دارد. | بالهٔ سینهای حدود ۳۱ تا ۴۶ درصد فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ سینهای تا محل آغاز بالهٔ شکمی را میپوشاند. | بالهٔ شکمی از مخرج عبور کرده و به عقبتر از آن میرسد. | فاصلهٔ مخرج تا محل آغاز بالهٔ مخرجی، ۱٫۷ تا ۲٫۵ برابر فاصلهٔ بین محل آغاز بالهٔ شکمی تا محل آغاز بالهٔ مخرجی است. | محل آغاز بالهٔ مخرجی در پشت خط عمودی نوک بالهٔ پشتی (در حالت خواباندهشده روی بدن) قرار دارد. | بالهٔ مخرجی به میانهٔ ساقهٔ دمی نمیرسد. | هیچ تیغهٔ چربیای روی ساقهٔ دمی وجود ندارد. | لبهٔ بالهٔ پشتی مستقیم یا کمی محدب است. | بالهٔ دمی دارای فرورفتگی کمعمق است. | در کانال فوقگیجگاهی، در هر طرف یک منفذ مرکزی و یک منفذ جانبی وجود دارد. | در بخش قدامی کانال زیرچشمی ۶ تا ۸ منفذ و در بخش خلفی آن ۳ تا ۴ منفذ دیده میشود. | در کانال فوقچشمی ۷ تا ۹ منفذ وجود دارد. | در کانال فکی (ماندیبولار) ۵ تا ۶ منفذ دیده میشود. | در نرها هیچ لبه یا شیار زیرچشمی وجود ندارد. | بالهٔ پشتی دارای ۶٫۵ تا ۷٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ مخرجی دارای ۵٫۵ شعاع منشعب است. | بالهٔ دمی دارای ۸+۸ یا ۸+۷ شعاع منشعب است. | بالهٔ سینهای دارای ۸ تا ۹ شعاع منشعب و بالهٔ شکمی دارای ۷ شعاع منشعب است. | بدن فاقد فلس است. | خط جانبی ناقص بوده و دارای ۱۵ تا ۴۰ منفذ است؛ این خط معمولاً در بخش عقبی قطع میشود و تا ناحیهای بین نوک بالهٔ سینهای و محل آغاز بالهٔ پشتی، یا تا میانهٔ فاصلهٔ بین انتهای قاعدهٔ بالهٔ پشتی و محل آغاز بالهٔ مخرجی امتداد مییابد. | سوراخ بینی قدامی در انتهای لولهای نوکتیز و فلپمانند قرار دارد. | سوراخ بینی خلفی بیضیشکل است و نوک پشتی سوراخ بینی قدامی در حالت خواباندهشده به عقب، با سوراخ بینی خلفی همپوشانی ندارد یا فقط اندکی با آن همپوشانی پیدا میکند. | دهان کوچک و کمی قوسیشکل است. | لبها دارای ضخامت متوسط هستند. | لب پایین دارای شکاف میانی است. | لب بالا فاقد بریدگی میانی است. | زائدهٔ دندانمانند (Processus Dentiformis) کوچک و کند است. | در فک پایین هیچ بریدگی میانی وجود ندارد. | سبیلکها کوتاه هستند؛ سبیلک روسترال داخلی به قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری روسترال نمیرسد و سبیلک روسترال خارجی تا قاعدهٔ سبیلک ماگزیلاری میرسد. | سبیلک ماگزیلاری تا امتداد عمودی بخش جلویی چشم میرسد. | هیچ تفاوت ظاهری بین نر و ماده مشاهده نشده است. | رنگ: زمینهٔ بدن در نمونههای زنده و همچنین نمونههای نگهداریشده در فرمالین، زردرنگ یا کرم است. نقشونگار بدن بسیار متغیر است. در افرادی که بیشترین شدت نقشونگار را دارند، ردیفی از لکههای جانبی در پهلو دیده میشود که به شکل یک نوار به یکدیگر متصل شدهاند؛ همچنین یک سری از طرح زینها یا لکهها روی پشت و الگویی مرمری روی بخش بالایی پهلو، بین لکههای زینشکل و نوار جانبی، مشاهده میشود. لکههای جانبی پشت محل آغاز بالهٔ پشتی و مخرج در بیشتر افراد تا زیر نوار جانبی میانی امتداد دارند. در بسیاری از افراد، پشت و پهلو یکنواخت قهوهای بوده و بالای خط جانبی میانی تیرهتر از پایین آن است، با یک نوار جانبی میانی وسیع و نامشخص که از زمینهٔ بدن تیرهتر است.
در قاعدهٔ بالهٔ دمی، یک نوار نامنظم به رنگ قهوهای تیره یا سیاه دیده میشود. در جلوی این نوار، یک لکهٔ مثلثی سفید یا زردرنگ در بالای ساقهٔ دمی و زیر آن قرار دارد. گونهها زیتونی تیره یا قهوهای تیره هستند؛ سطح شکمی سر سفید یا کرم است و بخش بالای سر در بالای گونهها قهوهای تیره است. بالههای سینهای و شکمی زردرنگ هستند، بالهٔ مخرجی شفاف، و بالههای دمی و پشتی از زیتونی تا قهوهای تیره تغییر رنگ میدهند.
بالهٔ دمی دارای لکههای کوچک و کشیده روی شعاعها است که الگویی مرمری با یک ردیف عمودی قهوهای تیره تقریباً در میانهٔ باله ایجاد میکند. شعاعهای بخش میانی و انتهایی بالهٔ پشتی و نیمهٔ جلویی بالهٔ سینهای دارای رنگدانههای قهوهای تیره هستند.
• اندازه: حداکثر طول استاندارد 5.5 سانتیمتر
• طول عمر: -
• غذا:
• ژنتیک: بهطور طبیعی نمیتوان کاملاً احتمال حضور همزمان T. kosswigi و T. inexpectatus یا وجود یک ناحیهٔ تماس با پتانسیل هیبرید شدن را رد کرد.
• ویژگیهای رفتاری: بیخطر برای انسان.
• سایر توضیحات: -
■ تولید مثل ماهی لوچ کوتوله زاب
-
■ صید ماهی لوچ کوتوله زاب
ارزش و جذابیت صید ندارد.
■ ارزشهای اقتصادی ماهی لوچ کوتوله زاب
فاقد ارزش تجاری. ارزش اکولوژیک دارد.
⧠ وضعیت ذخایر ماهی لوچ کوتوله زاب
در سیاهه قرمز گونههای IUCN، دارای وضعیت ارزیابینشده است، اما با توجه به محدودیت زیستگاه، نیاز به توجه جدی دارد.
■ بهداشت و بیماریهای ماهی لوچ کوتوله زاب
-
○ تصاویر و فیلم از ماهی لوچ کوتوله زاب:
|
