تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان درباره خلیج فارس و دریای عمان  
 
خلیج فارس و دریای عمان
خانواده گیش‌ماهیان
(Carangidae)


■ مشخصات کلی خانواده گیش‌ماهیان (Carangidae):

»» خانواده گیش ماهیان، متعلق به راسته سوف‌ماهی‌سانان (Perciformes) است.

ریشه لغوی: فرانسوی >> Carangue= نام یک نوع ماهی

نام انگلیسی: Jacks and pompanos

نام فارسی: گیش‌ماهیان

Carangidae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده گیش‌ماهیان (Carangidae):

  • ماهیانی اغلب دریازی و ندرتا ساکن آب‌های لب‌شور.
  • 30 جنس و 146 گونه در آب‌های جهان دارد.
  • ساکن اقیانوس اطلس، آرام و هند و خلیج فارس و دریای عمان.
  • بدن عموما فشرده است، اما شکل بدن در گونه‌ها متفاوت و از کاملا فشرده تا دوکی شکل دیده می‌شوند.
  • پوزه در آنها متفاوت و دهان به اندازه متوسط، میانی و تا حدی قابل ارتجاع است. دندان‌ها غالبا غیرواضح، کرکی‌شکل و بصورت گروهی در فک‌ها هستند.
  • اکثر گونه‌ها تنها فلس‌های کوچک دایره‌ای دارند. فلس‌های اطراف خط جانبی اغلب تبدیل به صفحات استخوانی خاردار شده‌اند.
  • گاهی باله‌های کوچک تا 9 عدد، قبل از باله پشتی و مخرجی دیده می شوند.
  • باله‌های سینه ای در انتها نوک دار یا داسی شکل هستند.
  • ماهیهای جوان و بالغین، دارای دو باله پشتی هستند.
  • باله پشتی جلویی 3 تا 9 خار دارد، خار وارونه ای درجلوی آن داخل پوست جای گرفتهاست، باله پشتی دوم، 1 خار و 18 تا 37 شعاع نرم دارد.
  • باله مخرجی 3 خار دارد که دوتای اولی از پایه جدا شده اند. 15 تا 31 شعاع نرم دارد.
  • باله دمی به شدت دوشاخه. ساقه دمی بلند و باریک است.
  • باله‌های شکمی، موقعیت سینه‌ای داشته و یک خار و 5 شعاع نرم دارند. باله شکمی، در گونه Parona signata تحلیل رفته است.
  • تعداد مهره‌ها 24 تا 27 و اغلب 24 عدد است.
  • بخش پشتی اغلب تیره (سبز یا آبی تیره) و بخش شکمی کم رنگ تر ( نقره ای تا سفید یا زرد طلایی). برخی گونه ها در مواقعی که زنده هستند نقره و بعضی دارای نقوش وخطوطی هستند. بعضی از گونه ها قابلیت تغییر رنگ دارند.
  • شکارچیان سریعی هستند. بسیاری گله ای حرکت می‌کنند ( بجز جنس Alectis که انفرادی زیست میکند). از سخت پوستان و ماهیها بیشتر تغذیه می‌کنند.
  • اغلب در آب‌های آزاد شکار می‌کنند، اما بعضی‌ها در جستجوی بی‌مهرگان و ماهی‌ها، زمین را می‌کنند. بیشتر گونه‌ها بویژه جوان‌ها، در مصب‌ها و آب‌های لب‌شور یافت شده و بعضی اقیانوسی و دور از ساحل هستند.
  • اندازه در بعضی گونه‌ها تا 200 سانتیمتر می‌رسد.
  • تمام گونه‌های آن ارزش غذایی برای انسان داشته و اغلب صید آنها با ترال، تورگردان پیاله‌ای، انواع تله و قلاب، تورهای کششی ساحلی و تورهای کیسه‌ای ساحلی انجام می‌پذیرد.

 

■ پراکنش در ایران:

• جنس‌ها: این خانواده متنوع‌ترین گونه‌ها را در سطح آب‌های خلیج فارس و جهان به خود اختصاص داده است. در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان، بیست و دو جنس از گیش‌ماهیان گزارش شده است:

  • 1. Alectis >>شامل 2 گونه
  • 2. Alepes >> ده‌باله‌های بیضوی: شامل 4 گونه
  • 3. Atropus >> شامل 1 گونه
  • 4. Atule >> شامل 1 گونه
  • 5. Carangoides >> گیش‌ماهی‌های گرمسیری: شامل 12 گونه
  • 6. Caranx >> شاه‌گیش‌ها: شامل 4 گونه
  • 7. Decapterus >> ده‌باله‌ها: شامل 3 گونه
  • 8. Elagatis >> شامل 1 گونه
  • 9. Gnathanodon >> شامل 1 گونه
  • 10. Lichia >> شامل 1 گونه
  • 11. Megalaspis >> شامل 1 گونه
  • 12. Naucrates >> شامل 1 گونه
  • 13. Parastromateus >> شامل 1 گونه
  • 14. Pseudocaranx >> شامل 1 گونه
  • 15. Scomberoides >> ملکه‌ماهی: شامل 3 گونه
  • 16. Selar >> شامل 1 گونه
  • 17. Selaroides >> شامل 1 گونه
  • 18. Seriola >> عنبرماهی‌ها: شامل 2 گونه
  • 19. Seriolina >> شامل 1 گونه
  • 20. Trachinotus >> پرستوماهی‌ها: شامل 3 گونه
  • 21. Trachurus >> زبردم‌ها: شامل 2 گونه
  • 22. Ulua >> شامل 1 گونه
  • 23. Uraspis >> شامل 2 گونه

• گونه‌های گیش‌ماهی ایران:
پنجاه گونه از 23 جنس فوق در آب‌های ایرانی خلیج فارس و دریای عمان گزارش شده‌اند که به شرح جدول زیر می‌باشند.

:: با کلیک روی نام هر گونه، به صفحه اطلاعات کامل آن گونه بروید

1. Alectis ciliaris
گیش‌ماهی آفریقایی، درفش‌ماهی
2. Alectis indica
مقوای گوژ‌پشت ،گیش گوژپشت
3. Alepes djedaba
گیش میگویی
4. Alepes kleinii
گیش ریز، ده‌باله شکم‌تیغی
5. Alepes melanoptera
گیش باله‌سیاه
6. Alepes vari
ده‌باله شاهی
7. Atropus atropos
گیش شکم‌شیاری ،برک ، حبش ، طالع
8. Atule mate
گیش گوش‌سیاه
9. Carangoides armatus
گیش درازباله
10. Carangoides bajad
گیش خال‌نارنجی
11. Carangoides chrysophrys
گیش بال‌افشان، گیش پوزه‌دراز
12. Carangoides coeruleopinnatus
گیش درخشان
13. Carangoides equula
گیش باله‌سفید
14. Carangoides ferdau
گیش آبی
15. Carangoides fulvoguttatus
گیش خال‌زرد
16. Carangoides gymnostethus
گیش سینه‌صاف
17. Carangoides malabaricus
گیش خال‌سفید
18. Carangoides plagiotaenia
گیش گونه‌نواری
19. Carangoides praeustus
گیش پشت‌قهوه‌ای
20. Carangoides talamparoides
گیش پهن
21. Caranx heberi
پارو دم‌سیاه
22. Caranx ignobilis
گیش بزرگ
23. Caranx melampygus
شاه‌گیش باله‌آبی
24. Caranx sexfasciatus
پاروی چشم‌درشت
25. Decapterus macarellus
ده‌باله خال‌خالی، گیش خال‌خالی
26. Decapterus macrosoma
ده‌باله باله‌کوتاه
27. Decapterus russelli
ده‌باله هندی
28. Elagatis bipinnulata
گیش‌ماهی رنگینکمانی
29. Gnathanodon speciosus
گیش طلایی
30. Lichia amia
چرمین‌ماهی
31. Megalaspis cordyla
ماهی گتو، گیش برقسان
32. Naucrates ductor
خلبان‌ماهی، گیش نواری
33. Parastromateus niger
حلوا سیاه
34. Pseudocaranx dentex
گیش سفید
35.Scomberoides commersonnianus
سارم دهان‌بزرگ
36. Scomberoides lysan
سارم دو‌نقطه، ملکه‌ماهی دوخاله
37. Scomberoides tol
سارم فلس‌سوزنی
38. Selar crumenophthalmus
گیش چشم‌درشت
39. Selaroides leptolepis
گیش زردخط
40. Seriola dumerili
عنبرماهی بزرگ
41. Seriola rivoliana
شاه‌گیش آلماکو، گیش باله‌بلند دم‌زرد
42. Seriolina nigrofasciata
سارم تیره
43. Trachinotus baillonii
پرستوماهی دم‌کشیده
44. Trachinotus blochii
گیش پوزه‌کوتاه
45. Trachinotus mookalee
پرستو‌ماهی هندی
46. Trachurus indicus
اسکاد عرب
47. Trachurus trachurus
اسب‌ماکرل اطلس
48. Ulua mentalis
مقوا‌ماهی چانه‌دراز
49. Uraspis helvola
گیش زبان‌‌سفید
50. Uraspis uraspis
گیش دهان‌سفید
 
 
تصاویر زیر تعدادی از گونههای خانواده Carangidae در نقاط مختلف جهان را نشان میدهد:
Campogramma glaycos >> وادیگو   Hemicaranx amblyrhynchus >> گیش ماهی پوزه صاف
Campogramma glaycos >> وادیگو   Hemicaranx amblyrhynchus >> گیش ماهی پوزه صاف
Selene setapinnis >> ماه ماهی اطلس Seriola quinqueradiata >> گیش ژاپنی Trachurus indicus >> گیش عربی
Selene setapinnis >> ماه ماهی اطلس Seriola quinqueradiata >> گیش ژاپنی Trachurus indicus >> گیش عربی