تماس درباره ما منابع سایت سایر آبزیان گونه های ماهی خانواده ماهیان آبهای داخلی آبهای داخلی  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
  ماهیان آب‌های داخلی
خانواده کپورماهیان
(Cyprinidae)
 


■ مشخصات کلی خانواده کپورماهیان (Cyprinidae)

»» خانواده کپورماهیان متعلق به راسته کپورماهی‌سانان (Cypriniformes) هستند.

◄ این خانواده در آب‌های داخلی ایران نیز نمایندگانی دارد، از این رو در در آن بخش نیز مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

بسیاری از ماهیان این خانواده طی سالهای اخیر از آن جدا و به خانواده های دیگر منتقل شده اند.

ریشه لغوی: kyprinos (یونانی)= گلدفیش

نام انگلیسی: Carps

نام فارسی: کپورماهیان

Cyprinidae

■ خصوصیات زیستی و شیلاتی خانواده کپورماهیان، Cyprinidae:

  • بدن ماهیان این خانواده از فلس‌های دایره‌ای (Cycloid) پوشیده شده است.
  • دارای 376 جنس و 3162 گونه در سراسر جهان
  • گاهی فلس‌ها بسیار ریز هستند، ولی بدن بعضی ماهیان این خانواده نیز عاری از فلس است.
  • لب‌ها باریک، دهان نیمه‌هلالی یا به شکل شکاف عرضی است و ممکن است انتهایی، فوقانی، تحتانی و نیمه‌تحتانی باشد.
  • در اطراف دهان سبیلک مشاهده می‌شود، در صورت داشتن سبیلک بیش از دو جفت نخواهد بود.(درجنس Gobiobotia چهار جفت)
  • استخوان‌های حلقی داسی‌شکل بوده و خوب توسعه‌یافته است.
  • دندان حلقی یک تا سه ردیفی و تعداد آنها در هر ردیف کمتر از 9 عدد.
  • دارای دندان آسیایی کوچک نیز هستند.
  • کیسه شنا دارای 2 تا 3 حفره است.
  • در آب شیرین و نیز بصورت نیمه‌مهاجر و مهاجر در دریا وجود دارند، ولی از حیث شکل ظاهری متفاوت و ازنظر زندگی نیز با هم فرق دارند.
  • در بعضی ماهیان این خانواده در موقع تخمریزی سر و بدن آنها از برآمدگی‌های مرواریدی(Epitilial) پوشیده می‌شود.
  • اولین فسیل مربوط به ترشیاری پایین و ائوسن

• پراکنش کپورماهیان در آب‌های داخلی ایران:

محدوده پراکنش خانواده کپورماهیان تقریبا تمامی نواحی ایران را در بر می‌گیرد.

• جنس‌های کپورماهیان آب‌های داخلی ایران:

از این خانواده در آب‌های داخلی ایران 19 جنس به شرح زیر گزارش شده ست:

  • 1. Arabibarbus
  • 2. Ballerus
  • 3. Bangana
  • 4. Barbus > ریشک‌دارها
  • 5. Caecocypris
  • 6. Capoeta > سیاه‌ماهی‌ها
  • 7. Carasobarbus
  • 8. Carassius > کپورچه‌ها
  • 9. Crossocheilus
  • 10. Cyprinion
  • 11. Cyprinus > کپورها
  • 12. Garra > سنگ‌لیس‌ها
  • 13. Luciobarbus
  • 14. Mesopotamichthys
  • 15. Schizocypris
  • 16. Schizopygopsis
  • 17. Schizothorax
  • 18. Squalius
  • 19. Tariqilabeo

• گونه‌های کپورماهیان آب‌های داخلی ایران:

از این خانواده در آب‌های داخلی ایران گونه‌های مختلفی به شرح جدول زیر شناسایی شده‌اند که بعضی دارای زیرگونه‌هایی نیز هستند،
◄ صحت گونه‌هایی که دارای علامت (؟) هستند، توسط بعضی پژوهش‌گران زیر سوال بوده است.

 
1 Arabibarbus grypus
شیربت
Ballerus sapa
سیم کند‌پوزه، سیم چشم‌سفید
Bangana dero
ماهی کالابانس
3
4 Bangana gedrosicus
کپور مشخیل
Barbus ciscaucasicus
سس‌ماهی قفقازی، سس‌ماهی تِرِک
Barbus cyclolepis
سس‌ماهی گردپولک
6
7 Barbus cyri
سس‌ماهی کورا
Barbus karunensis
سس ماهی کارون
Barbus lacerta
سس‌ماهی کورا، بلیزم
9
10 Barbus miliaris
سس‌ماهی نمک
Barbus plebejus
سس‌ماهی ایتالیایی
Barbus urmianus
سس‌ماهی ارومیه
12
13 Caecocypris basimi
کپور کور حدیثه (?)
Capoeta aculeata
سیاه‌ماهی پولک‌درشت
Capoeta alborzensis
سیاه‌ماهی البرز
15
16 Capoeta anamisensis
سیاه‌ماهی میناب
Capoeta barroisi
سیاه‌ماهی دشت ارژنی
Capoeta birunii
سیاه‌ماهی بیرونی
18
19 Capoeta buhsei
سیاه‌ماهی مرکزی
Capoeta capoeta
سیاه‌ماهی خزری، تیل‌خوس
Capoeta coadi
سیاه‌ماهی کد
21
22 Capoeta damascina
سیاه‌ماهی شامات، سرده
Capoeta ferdowsii
سیاه‌ماهی فردوسی
Capoeta fusca
سیاه‌ماهی قناتی
24
25 Capoeta gracilis
سیاه‌ماهی اصفهان
Capoeta heratensis
سیاه‌ماهی هرات
Capoeta kaput
سیاه‌ماهی آبی
27
28 Capoeta mandica
سیاه‌ماهی مند
Capoeta pyragyi
سیاه‌ماهی فراغی
Capoeta razii
سیاه‌ماهی رازی
30
31 Capoeta saadii
سیاه‌ماهی سعدی
Capoeta shajariani
سیاه‌ماهی شجریان
Capoeta trutta
سیاه‌ماهی باله‌بلند، تویینی
33
34 Capoeta umbla
سیاه‌ماهی دجله
Carasobarbus kosswigi
ابوحنج
Carasobarbus luteus
سس ماهی طلایی، حمری
36
37 Carasobarbus sublimus
ماهی زنگول، حمری
Carassius auratus
ماهی طلایی ، گلدفیش
Carassius gibelio
کاراس، کپورچه
39
40 Carassius langsdorfii
ماهی گینبونا
Crossocheilus diplochilus
ماهی سنگ‌لیس کشمیر
Crossocheilus latius
ماهی سنگ چرخان
42
43 Cyprinion kais
ماهی بوتک دهان‌کوچک
Cyprinion macrostomum
ماهی بوتک دهان‌بزرگ
Cyprinion microphthalmum
ماهی بوتک شرقی
45
46 Cyprinion milesi
سبزوگ، لوتک شرقی
Cyprinion tenuiradius
لوتک قره آغاج
Cyprinion watsoni
شیدار، لوتک هندی
48
49 Cyprinus carpio
کپور معمولی
Garra amirhosseini
گل‌چراغ امیرحسین
Garra elegans
گل‌چراغ زیبا
51
52 Garra gymnothorax
گل‌چراغ شکم‌برهنه
Garra lorestanensis
ماهی کور لرستانی
Garra meymehensis
سنگ‌لیس میمه
54
55 Garra mondica
گل‌خورک مند
Garra nudiventris
گل‌چراغ لوت
Garra persica
گل‌چراغ پارسی
57
58 Garra roseae
گل‌چراغ مکران
Garra rossica
ماهی انجرک
Garra rufa
سنگ‌لیس معمولی، دکتر ماهی
60
61 Garra tashanensis
ماهی کور غار تشان
Garra tiam
سنگ‌لیس تیام
Garra typhlops
ماهی کور غار
63
64 Garra variabilis
ماهی سنگی، سنگ‌لیس
Garra widdowsoni
ماهی کور عراق
Luciobarbus barbulus
ماهی برزم لب‌پهن
66
67 Luciobarbus brachycephalus
سس‌ماهی آرال، زردک
Luciobarbus capito
سس ماهی، زردک، زرده پر، اورنج
Luciobarbus caspius
سس ماهی خزر (?)
69
70 Luciobarbus conocephalus
سس‌ماهی ترکستان
Luciobarbus esocinus
سونگ
Luciobarbus kersin
ماهی برزم پهن
72
73 Luciobarbus mursa
زردک‌قلمی، سس‌ماهی لب‌کلفت
Luciobarbus mystaceus
سس‌ماهی فرات
Luciobarbus pectoralis
ماهی برزم، بسان، تویینی
75
76 Luciobarbus subquincunciatus
ماهی سلیمانی، خال‌سیاه
Luciobarbus xanthopterus
ماهی گطان
Mesopotamichthys sharpeyi
ماهی بنی
78
79 Schizocypris altidorsalis
ماهی گرگک
Schizocypris brucei
قزل برفی وزیرستان، انجک
Schizopygopsis stoliczkai
کپور برفی
81
82 Schizothorax curvifrons
قزل برفی ستّار
Schizothorax intermedius
ماهی خواجو
Schizothorax labiatus
قزل برفی کنر
84
85 Schizothorax pelzami
ماهی خواجو، شیرماهی
Schizothorax zarudnyi
ماهی سفیدک سیستان
Tariqilabeo adiscus
سنگ‌لیس سیستانی
87
  ↓↓ Tariqilabeo diplocheilus ↓↓
Crossocheilus diplochilus
     


.:::. تصاویر برخی گونه‌های خانواده کپورماهیان در نقاط مختلف جهان را در زیر مشاهده می‌نمائید:
Abbottina rivularis >> کپور کفزی کاذب آمور Acheilognathus cyanostigma >> ماهی مخرج لوله ای مخطط Bangana behri
Abbottina rivularis >> کپور کفزی کاذب آمور Acheilognathus cyanostigma >> ماهی مخرج لوله ای مخطط Bangana behri
Barilius bendelisis Chelaethiops congicus Culter alburnus
Barilius bendelisis Chelaethiops congicus Culter alburnus
Epalzeorhynchos bicolor >> کپور دم قرمز قنات Hemibarbus barbus
Epalzeorhynchos bicolor >> کپور دم قرمز قنات Gila elegans >> ماهی دم استخوانی Hemibarbus barbus